Teacher Man

Pakt niet

Het is alweer lang geleden dat ik De as van mijn moeder heb gelezen, of diens verfilming Angela’s ashes heb gezien. Maar ik weet nog wel dat het verhaal me raakte. Dat het dramatische relaas van zijn jeugd zo pakkend en, ondanks alle ellende, met de nodige humor was geschreven, dat Frank McCourt bij mij meteen in het rijtje ‘leuke auteurs’ kwam te staan.

Snel vergeten

Ik heb volgens mij het vervolg (in het Engels heet het ‘Tis) ook nog gelezen, maar die heeft geen grote indruk op gemaakt en McCourt verdween op de achtergrond. Tot ik Teacher man kreeg van een vriend van mij die zijn boekenkast aan het opruimen was. “Hey! McCourt! Die vond ik wel goed, geloof ik!” Ik was het onindrukwekkende vervolg op zijn debuutroman even vergeten. Ik denk dat ik over een tijdje dit boek, Teacher Man, om dezelfde reden weer zal vergeten.

Anekdotes

Frank McCourt beschrijft zijn ervaringen als jonge leraar in Amerikaanse middelbare scholen. Het is niet echt een groot verhaal, meer een opsomming aan ervaringen en anekdotes met op de achtergrond het volwassen worden en zekerder worden als docent van McCourt zelf.

Gebrek aan interesse

Op zich best leuk opgeschreven en sommige verhalen over zijn interacties met leerlingen zijn vermakelijk om te lezen. Maar het feit dat ik dit boek heel makkelijk opzij kon leggen en tussendoor nog drie andere boeken heb uitgelezen, is wel tekenend voor het gebrek aan interesse van mijn kant. Aardig boekje; pakt niet.

Gotta get Theroux This

Geinig inkijkje, wel enigszins teleurstellend

Oe naar deze heb ik al zo lang uitgekeken!! Ik ben een groot fan van de documentaires van Louis Theroux. Zijn interviews verlopen vloeiend en natuurlijk, zelfs wanneer de geïnterviewde zichtbaar kregelig wordt van de soms wat aangedikte naïeve vraagstelling van Louis. Ondanks dat de gespreksonderwerpen vaak ver af staan van de doorgaande maatschappelijk-verantwoorde visies van de meeste mensen, worden de ‘gekkies’ altijd in hun waarde gelaten, hoe wereldvreemd hun (al dan niet in de praktijk gebrachte) levensstijltheorieën ook zijn. Hoe doet Theroux dat? Wat is zijn geheim? Daar wil ik over lezen!!

Beetje teleurstellend

Ik zal het meteen maar toegeven, het boek is wat dat betreft een beetje teleurstellend. Het is zeker wel vermakelijk om te lezen over Theroux’s twijfels en het ‘maar wat aanrommelen’ dat hem schijnbaar toevallig in de journalistiek heeft doen belanden. Het is dus geen groot geheim of speciale interviewtactiek: hij is gewoon… zichzelf.

Zelfspot

In zijn beschrijvingen over zijn jeugd, zijn eerste relatie en de eerste stappen in de tv-wereld, hanteert Theroux een cynische toon. Dat hij zichzelf nog steeds niet serieus neemt, en zijn jongere zelf al helemaal niet, spat van de pagina’s af. Op zich is een beetje zelfspot niet verkeerd en in zijn documentaires komt dat vaak ook naar boven (als een manier om het ijs te breken?), maar het continue zichzelf neerhalen gaat op een gegeven moment wel vervelen. Maar dat kan ook komen omdat ik hem zo hoog had zitten en dat nu blijkt dat hij eigenlijk maar gewoon een mens is.

Jimmy Savile

Veel hoofdstukken zijn gewijd aan zijn documentaires en vertellen vaak hoe een bepaalde aflevering (of serie afleveringen) tot stand zijn gekomen. Aangezien ik net op NPO-gemist de meeste documentaires recent nog heb gezien, was dit af en toe een beetje saai om te lezen. Daarnaast heeft zijn ervaring met Jimmy Savile zo’n grote indruk gemaakt op Louis, dat de later van misbruik en verkrachting beschuldigde oud-tv-presentator (en geldinzamelaar voor goede doelen), veel (heel veel) paginaruimte krijgt.

Journalistieke godheid

Conclusie: het boek voldeed niet helemaal aan mijn hoge verwachtingen, maar daar leg ik meer de schuld van bij mezelf dan bij hem. Louis kan er niets aan doen dat ik recentelijk veel van die docu’s heb gezien en dat ik hem tot een soort van onkreukbare journalistieke godheid had bestempeld. Verder vond ik het wel een geinig inkijkje in de wereld van de documentaires, al is het soms wat langdradig. Laat hem maar gewoon documentaires blijven maken van de gekkies van de wereld. Kan ie veel beter!

Leon & Juliette

Bitterzoet liefdesverhaal

Als fan van Annejet van der Zijl, keek ik erg uit naar het Boekenweekgeschenk van dit jaar. De schrijfster, bekend van dikbandige werken over de levens van onder andere Annie M.G. Schmidt, prins Bernhard en Gerard Heineken, moest het ineens doen met een voorgeschreven aantal pagina’s (is het maximaal 98 pagina’s?). En toch doet dit verhaal wat mij betreft zeker niet onder voor de eerdergenoemde biografieën.

In Leon & Juliette beschrijft Van der Zijl het welgestelde gezin Herckenrath en dan met name de jongste zoon. Leon heeft een vlotte babbel en het is al duidelijk dat hij zijn fortuin in de handel zal gaan maken. Omdat de Nederlandse economie eind achttiende eeuw finaal op zijn achterste ligt, zoekt hij zijn geluk in Amerika. In Charlestown om specifiek te zijn.

Charlestown floreert op dat moment, met name door de lucratieve slavenhandel. Leon wordt verliefd op een slavenmeisje, koopt haar vrij en trouwt stiekem met haar. Samen vormen ze een gezin, maar dat alles in het grootste geheim. De sfeer wordt steeds grimmiger voor de (ex-)slaven in Charlestown en wat volgt is een geheime smokkelactie van de gezinsleden, naar Nederland.

Het is een bitterzoet liefdesverhaal. De liefde tussen de twee jonge mensen is echt en puur. De haat jegens de slaven, de ex-slaven, de ‘mulatten’ is ook echt en dreigend. Ik kan het me niet voorstellen hoe je een ander mens zo slecht kunt behandelen. Hoe je een ander mens niet als mens kunt zien. Bizar. En beschamend ook. Daarom zo mooi om te lezen hoe Leon (maar ook zijn familie in Nederland) alles op alles zet om zijn gezin in veiligheid te brengen.

Wat ik begrijp van het nawoord van de schrijfster, is dit Boekenweekgeschenk een voorbode van wat nog komen gaat. Dit verhaal is namelijk wel zo’n dikbandig werk, een biografisch epos zoals Gerard Heineken, de Amerikaanse prinses en Bernhard. Die komt dus nog. Ik kijk daar nu al naar uit. Want ik wil meer weten over Leon, over Juliette, hun geschiedenis en hun liefde.

Het wonderlijke verhaal van de man die van India naar Zweden fietste voor de liefde

Hartverwarmend en betoverend

Wat een loei van een titel heeft dit boek! Het wonderlijke verhaal van de man die van India naar Zweden voor de liefde van Per J. Andersson. Het doet qua titellengte denken aan De zonderlinge avonturen van het geniale bommenmeisje of De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween. Beide van ook al een Zweedse auteur: Jonas Jonasson. Wellicht dat alles in Zweden een lange titel heeft.

Aan de andere kant vat de titel het boek perfect samen! PK wordt in een klein dorpje geboren in India met een profetie waarin voorspeld wordt dat hij met een muzikale vrouw zal trouwen, niet uit zijn dorp, regio of zelfs land en die vrouw heeft als horoscoop ‘stier’.

Jaren later, na een moeizame jeugd en studentenbestaan waarbij hij zelfs al drie keer geprobeerd heeft om een einde aan zijn leven te maken, ontmoet PK precies zo’n dame: de Zweedse Lotta. Hij schildert haar portret bij een fontein in New Delhi en ze trekken een aantal weken samen op. Als Lotta daarna weer teruggaat naar Zweden, kan PK maar aan één ding denken: hoe kom ik zo snel mogelijk weer bij mijn Lotta, de liefde van mijn leven, de vrouw waarmee ik wil trouwen?

Uiteindelijk kiest PK voor de fiets en start aan een, zoals de titel het al verklapt, wonderlijke reis van India via Pakistan, Afghanistan, Iran en Turkije naar Zweden. Daar kan hij eindelijk zijn Lotta weer in de armen sluiten.

Per Anderson schrijft het verhaal goed op; het leest heel fijn. Hij begint bij de jonge PK die nog in zijn nakie door de jungle van Orissa rent. Ondanks dat het een vrij ingewikkeld verhaal is, weet Andersson het kastesysteem waar PK zo onder lijdt, prima uit te leggen. Ook de vele religies die in India bedreven worden, de vele heiligen en de nog altijd invloedrijke rol van de Engelsen komen aan bod.

Iemand heeft ooit eens tegen mij gezegd, iemand die in India is geweest, dat in India alles mogelijk is. Alles wat je je niet kunt voorstellen. Het is dan ook bijna te bizar voor woorden als ik lees dat PK letterlijk onder bruggen en in stationshallen slaapt, dakloos is, maar toch premier Indira Gandhi mag komen schilderen in haar paleis. En zo overkomen PK wel meer onvoorstelbare dingen.

PK heeft zelf ook geen verklaring voor die wonderlijke momenten die hij meemaakt, maar hij staat daar verder ook niet te lang bij stil. Hij gelooft in het lot, zijn profetie en heeft als overtuiging dat het gewoon zo had moeten zijn.

Mooi is dat toch? Als je gewoon je schouders op kunt halen en denken ‘ach, het zal wel zo moeten zijn.’ Het is geen filosofie die ik zou kunnen toepassen op mijn eigen leven, daar ben ik veel te eigengereid voor, maar het heeft wel iets magisch. Ondanks tegenslagen en obstakels komt alles toch nog goed. Zoals het had moeten zijn. Het wonderbaarlijk warm liefdesverhaal dat leest als een sprookje: en ze leefden nog lang en gelukkig!

De verdwijning van Josef Mengele

Enigszins teleurstellend

Niemand weet natuurlijk precies wat er in het hoofd van Josef Mengele om is gegaan tijdens zijn leven. Wat bezielde de man om gruweldaden uit te voeren in zijn tijd als kamparts van concentratiekamp Auschwitz in de Tweede Wereldoorlog? Hoe ervaarde hij de jaren erna, ondergedoken op een boerderij en uiteindelijk op de vlucht naar Argentinië? En hoe sleet de ‘Engel Des Doods’ zijn laatste jaren in Brazilië?

Olivier Guez probeert met dit boek een antwoord te geven op deze vragen. Ik raakte bij het lezen van de achterflap enigszins misleid, omdat het boek een roman en ‘krachtig en spannend’ wordt genoemd. Goed, de schrijver heeft de romanvorm gebruikt om de lege gaten in de geschiedenis van Mengele op te kunnen vullen, maar ik vind het meer een geromantiseerde geschiedvertelling, dan een pakkend meeslepend verhaal; dat wat ik versta onder term ‘roman’.

De uitgebreide research van Guez werpt echter wel zijn vruchten af en ‘De verdwijning van Josef Mengele’ geeft echt wel een op feiten onderbouwd idee van wat de man na zijn vlucht heeft meegemaakt en doorstaan in Zuid-Amerika. Met name de schriftjes en vele brieven die Mengele heeft geschreven, zijn een goede bron gebleken. Guez heeft deze niet zelf kunnen inzien, maar wel gebruik gemaakt van bronnen die hier weer over schrijven.

Uiteindelijk voelt het zo ook een beetje: een vertelling die al door meerdere handen is gegaan. Een verhaal op basis van een bron van een bron over de geschiedenis. Het is een opsomming van feiten en de gaten ertussen zijn opgevuld met clichématige fictie. Voor mij had dit boek meerwaarde gehad als Guez dit als non-fictie had geschreven. Hij had terug kunnen grijpen op hoe de situatie waarschíjnlijk moet zijn geweest voor Mengele, in plaats van proberen in zijn schoenen te gaan staan en dit dramatisch te verwoorden. Ik zat nu klem tussen een interessante biografie en een flauw romandrama. Enigszins teleurstellend.

Anna Magdalena Bach

Niet zo boeiend boek over niet al te boeiende vrouw

‘Achter elke sterke man staat een nog sterkere vrouw’ is één van de vele internetquotes die ik dagelijks tegenkom. Een beetje ouderwets natuurlijk, als is het hele punt juist om te benadrukken dat de vrouw niet het zwakke geslacht is, zoals wel eens beweerd wordt. In het geval van Anna Magdalena Bach kan wel gezegd worden dat zij zeker ook een sterke vrouw was, al stond ze dan continue in de schaduw van haar echtgenoot, de nu wereldberoemde Johan Sebastian Bach.

Anna Magdalena is een verdienstelijke zangeres en zingt aan het hof van een vorst. De dirigent en componist, jaagt haar in eerste instantie angst aan, omdat de man zo opvliegend en veeleisend kan zijn. Uiteindelijk trouwt ze toch met de beste man en het is een gelukkig huwelijk.
Ondanks de roem en het succes van het werk van Bach, moet het gezin (dat maar blijft uitdijen omdat Anna Magdalena keer op keer zwanger wordt) toch de eindjes aan elkaar zien te knopen. Daar komt ook nog eens het immense verdriet bij van het verliezen van bijna de helft van Anna Magdalena’s kinderen aan een te vroege dood. Toch blijft de dame in kwestie zo positief mogelijk en, in de woorden van Barry Stevens: “vooral doorgaan”.

Op zich is het een interessante biografie, ik vind het altijd leuk om dergelijke geromantiseerde biografieën te lezen. Je leert niet alleen iets over de persoon, maar ook van de tijdsgeest en de sfeer van toentertijd. Helaas vind ik dit boek van Eleonore Dehnerdt niet al te best uitgewerkt. Het is me net iets te simpel en dramatisch geschreven. Dat is jammer. En daar komt bij, dat behalve de vrouw-van, Anna Magdalena niet zo heel veel meer betekent in haar leven. Natuurlijk speelt ze een grote rol in het gezin van Bach en is ze inderdaad die sterke vrouw, maar… Behalve geboorte, dood, verdriet en vreugde is er verder niet zoveel te vertellen. Dat resulteert een beetje in een onverschillige houding van mij als lezer als er wéér een kindje wordt geboren, of ach jee, alweer eentje dood. Erg eigenlijk. Sorry daarvoor. Ik weet ook niet of het boeiender had kunnen zijn met een andere schrijfstijl; ik denk dat het simpelweg ook niet veel spannender gemaakt had kunnen worden en dat Anna Magdalena wat dat betreft altijd in de schaduw zal blijven staan van haar echtgenoot.

 

De Amerikaanse prinses

‘Self made princess’ komt tot leven

Mijn kennismaking met Annejet van der Zijl was Jagtlust. Dat boek ging over iemand die mij totaal niets zegt. Toen niet en nu niet. Maar de manier waarop het verhaal van Fritzi Harmsen van Beek (die lange tijd doorbracht in het landhuis genaamd Jagtlust) was geschreven, liet mij het boekje in één ruk uitlezen. Boeiend tot de laatste pagina.

Daarna volgden nog Sonny Boy (zo mooi!), Anna, Bernhard en Gerard Heineken. Allemaal pageturners wat mij betreft. Geschiedenislessen die met een vlotte pen zijn opgeschreven en daardoor nergens saai worden. Met andere woorden: ik ben fan!

De Amerikaanse prinses is Van der Zijl’s nieuwste boek en gaat opnieuw over iemand die mij niets zegt. Allene Tew is een ‘self made princess’ en kwam al eens voor in een bijrol in het boek over prins Bernhard. Zo leerde Van der Zijl ook, tijdens het schrijven van Bernhard’s biografie, dat ze over deze vrouw óók nog een boek wilde schrijven.

Ik vind De Amerikaanse prinses vooral een ontroerend verhaal. Allene Tew groeit op als dochter van Amerikaanse pioniers in een klein dorpje. Via diverse huwelijken en een scherp zakelijk verstand weet ze op de sociale ladder te stijgen tot dame en zelfs tot prinses, mét de nodige welvaart. Ze krijgt de ene na de andere tegenslag te verwerken. Ondanks dat blijft ze ‘moed houden’, zoals ze dat zelf zegt. Ze komt op me over als een intelligente, krachtige, maar ook als een eenzame, verdrietige en warme vrouw.

Het verhaal speelt zich in een bijzonder interessante periode af; de tijd waarin Amerika groeit en bloeit en zichzelf vervolgens in een depressie verliest. En in Europa razen verwoestende oorlogen over het continent en heerst er grote armoede. Dat zijn feiten die ik uit de geschiedenisboeken ken. Maar door over de persoonlijke ervaringen en verliezen van Allene te lezen, komen de feiten tot leven.

Dát is wat mij betreft de ware kunst van Annejet van der Zijl; ze laat haar hoofdpersonages leven. Van zwarte lettertjes op wit papier weet zij personen van vlees en bloed te creëren. Het boek is nu uit en ik heb het idee dat ik Allene Tew echt heb leren kennen. Ze is niet langer iemand ‘die mij niets zegt’. Ze leeft.

As in tas

Leuk en mooi verhaal

As in tasEerder heb ik hier op mijn site al lovend geschreven over een boek van Jelle Brandt Corstius. (Arctisch dagboek) Nu heeft hij weer een topper geschreven. En wederom met zichzelf in de hoofdrol.

In As in tas maakt hij een fietsreis naar Zuid-Frankrijk. Zijn vader is overleden en omdat de fietstochtjes die hij vroeger met zijn vader deed één van de weinige activiteiten was waar Jelle echt het gevoel had een connectie met zijn vader te maken, besluit hij de as van zijn vader mee te nemen op zijn fietsreis. Ongetraind en tamelijk onvoorbereid gaat hij op pad en uiteraard beleefd hij onderweg het nodige mee.

Vooral de genadeloosheid ten opzichte van zijn eigen persoon vind ik wederom hilarisch. Alsof hij van een afstandje naar zichzelf kijkt en bekritiseert. De verhaallijn die uiteraard steeds terugkomt zijn zijn herinneringen aan zijn vader; goede en slechte. Ontroerend om te lezen hoe hij tijdens zijn reis meer en meer beseft hoeveel hij van zijn vader hield, ookal was het een rare, ráre man.

Het nadeel van dit boekje is dat het wederom niet erg dik is (wel wat dikker dan Arctisch dagboek) en dat het dus zó uit is! In mijn geval waren twee uurtjes in de zon op het terras voldoende. Maar zoals gezegd is het erg vermakelijk en hoef je er niet al te veel bij na te denken. Een leuk en mooi verhaal.

Het vergeten kamp

Benauwende vertelling over leven in het Jappenkamp

Het vergeten kampIn 1942 geeft het Nederlandse leger in Nederlands-Indië zich over aan het Japanse leger. Alle Nederlanders werden opgesloten in kampen en Pauline’s vader wordt tewerkgesteld bij de berucht Brima Spoorlijn. Pauline wordt van kamp naar kamp geschoven, elk kamp weer een graad erger dan het vorige.

Al vanaf de eerste pagina’s is duidelijk dat Pauline een sterk meisje is. Ze is stoer en zelfstandig, zelfs al op jonge leeftijd. In het kamp neemt ze de zorg op zich voor haar kleine zusjes en broertje, terwijl haar moeder wegglijdt in een depressie waardoor ze zich van de wereld om haar heen, én dus ook haar kinderen, steeds meer afsluit.

Naarmate de worsteling van het gezin in de kampen voortdurend, wordt het steeds benauwender om te lezen over de ontberingen en de moeilijkheden waar Pauline tegenaan loopt in de kampen. Ondanks de verschrikkingen blijft het een sterk meisje. Eigenlijk te sterk dan goed voor haar is, maar haar moeder bekommert zich nauwelijks om haar oudste dochter. En dat is erg triest om te lezen, al vindt Pauline gelukkig steun, vriendschap en liefde in de andere kampgenoten.

De eerste helft van het boek ging een beetje aan me voorbij tijdens het lezen, maar de laatste helft kwam des te harder binnen. De ontberingen zijn groot en ik vond het heftig om te lezen wat ze al op jonge leeftijd heeft moeten doorstaan.

Het einde van het boek zet ook aan tot denken en eigenlijk wilde ik vooral weten hoe het daarna (nadat ze bevrijd waren) met Pauline was. Een aangrijpende geschiedenis met een bewonderingswaardige hoofdpersoon.

Mika

Taaie tante die me niet weet te pakkenMika

Je kunt me beschuldigen van het lezen van slechts één of twee genres boeken. Van chicklit tot thriller, van autobiografie tot literatuur. Heerlijk! Dit volgende boek is een biografie. Ook altijd smullen, vooral als de persoon in kwestie tot de verbeelding spreekt.

“Haar leven lijkt wel een roman, maar de Argentijnse Mika Etchebéhère (1902-1992) heeft echt bestaan. Op basis van talloze gesprekken met mensen die haar hebben gekend, door het lezen van brieven, documenten en manuscripten van Mika en haar grote liefde Hipólito weet Elsa Osorio het buitengewone verhaal te schetsen van de enige vrouw die tijdens de Spaanse Burgeroorlog een colonne aanvoerde. Mika was door haar sterke uitstraling en haar vermogen te inspireren onmisbaar voor de slecht uitgeruste strijdkrachten, die haar tot ‘capitana’ benoemden. De roman beschrijft de anarchistische kringen waarin Mika verkeert in haar geboorteland Argentinië, haar avonturen in Patagonië in de jaren twintig, haar deelname aan linkse antistalinistische groepen in Frankrijk, en haar verblijf in het Berlijn van de jaren dertig, dat steeds meer in de greep komt van het nazisme.”

Ondanks dat Mika als persoon diepe indruk maakt, wilde het lezen niet echt vlotten. Het boek pakte niet. Uiteindelijk heb ik het wel uitgelezen (immers, als Mika zich staande weet te houden in de loopgraven, dan kan ik potverdrie toch wel een boek uitlezen?), maar het verhaal blijft ook niet echt lang plakken daarna. Ik kan eerlijk gezegd niet echt de vinger op de zere plek leggen; waaróm pakte dit verhaal me niet? Het zal de schrijfstijl zijn, de keuzes die gemaakt zijn in het vertellen van Mika’s verhaal. Jammer, want zoals gezegd was het een taaie tante, die Mika.