De Churchill factor

Interessante en vermakelijk biografie over Winston Churchill

De Churchill FactorIk heb laatst ontzettend moeten lachen om een filmpje op YouTube met de Londense burgemeester in de hoofdrol. Op zakenreis in China beukte hij, tijdens een rugby-evenement, een tienjarig Chinees jongentje zonder pardon op de grond. Geweldig! Zo’n onbehouwen man, ik word er vrolijk van. Gelukkig kwam het jongetje er ook redelijk ongeschonden af; hij had maar een beetje pijn.

Nu kan deze lompe boer van een Boris Johnson blijkbaar ook schrijven. Zijn grote voorbeeld is Winston Churchill, een ook niet al te subtiele man in zijn tijd. Johnson heeft het geweldige boek De Churchill factor over zijn idool geschreven. In elk hoofdstuk legt de Londener uit waarom Churchill nu zo’n geweldige Brit was en hoe belangrijk hij is geweest voor het land.

Johnson ontrafelt de mythes en de misvattingen, het meer dan levensgrote beeld dat we van Churchill hebben. Hij beschrijft hem met gedrevenheid en een scherp gevoel voor humor: een man vol tegenstellingen, met een aanstekelijke bravoure, een adembenemende welbespraaktheid, groots strategisch inzicht en een intense menselijkheid.

De hoofdstukken behandelen elke keer een ander aspect van Churchill. Uiteraard is de geschiedenis enigszins gekleurd omdat Johnson zijn enthousiasme over zijn hoofdpersoon niet onder stoelen of banken steekt. Desondanks geeft het boek een aardig beeld over de beste man die misschien wel de belangrijkste leider van de twintigste eeuw wordt genoemd.

Oorlog en terpentijn

Heftig boek dat hard binnenkomt

Oorlog en terpentijnDit is weer zo’n boek dat hard binnenkomt. Het is een eerlijk relaas over een soldaat in de Eerste Wereldoorlog in België. Prachtig opgeschreven door de kleinzoon van deze soldaat: Stefan Hertmans. De manier waarop deze man het verhaal van zijn opa opschrijft, sleept je bijna letterlijk het verhaal in. Je ruikt de modder in de loopgraven en de terpentijn op de schilderskwast. Als in een film zie je de beelden voor je, beelden die je waarschijnlijk liever niet ziet, zo heftig.

In het kort: vlak voor zijn dood in de jaren tachtig van de vorige eeuw gaf de grootvader van Stefan Hertmans zijn kleinzoon een paar volgeschreven oude cahiers. Jarenlang durfde Hertmans de schriften niet te openen – tot hij het wél deed en onvermoede geheimen vond. Het leven van zijn grootvader bleek getekend door zijn armoedige kinderjaren in het Gent van voor 1900, door gruwelijke ervaringen als frontsoldaat in de Eerste Wereldoorlog en door een jonggestorven grote liefde. In zijn verdere leven zette hij zijn verdriet om in stille schilderkunst.

Af en toe wijzigt het perspectief en loop je met Hertmans mee door Gent, het huidige Gent, op zoek naar de gebouwen waar zijn opa over geschreven heeft. Dat ervaar ik niet altijd als even prettig; ik zit dan zo in het verhaal dat het lijkt alsof ik met geweld uit de warme donkere literaire baarmoeder gerukt wordt om op een koude metalen tafel in het felle tl-licht de werkelijkheid onder ogen te zien. Beetje vreemde vergelijking misschien, maar je begrijpt wat ik bedoel. Het verstoort een beetje het aangename leesgevoel, alhoewel het de ‘echtheidsfactor’ wel weer vergroot. En daardoor dus juist weer boeiender maakt.

Ik kom terug

Vermakelijk eerlijk verslag van moeizame moeder-zoonrelatie

Ik kom terugWaarom heet het boek eigenlijk ‘ik kom terug’, bedenk ik me net? Dat kan ik me eigenlijk niet bedenken. Hmmm… vreemd dat ik me dat tijdens het lezen niet afgevraagd heb. Misschien was de titel toen wel voor me duidelijk en kan ik het me nu, enkele maanden later, niet meer herinneren. Nou ja, ik kan me wel duidelijk herinneren dat ik dit boek van Adriaan van Dis erg leuk vond om te lezen. Ergens had het ook wel wat verdrietigs, maar de humor van Van Dis (én die van zijn moeder) maakten het uiteindelijk tot een vrolijke lees.

In Ik kom terug schrijft Adriaan van Dis over zijn moeder. Hij heeft altijd een moeilijke relatie met haar gehad. Als kind zijnde wilde hij van alles van haar weten en vertelde ze niets. Nu ze oud is en haar einde nadert, wil ze ineens praten maar is haar zoon er onderhand wel klaar mee. Uiteindelijk gaat hij overstag en schrijft al zijn gesprekken met zijn moerder, hoe moeizaam, bizar en kort ook, op in vele notitieblokjes. Na haar dood vertelt hij haar verhaal.

Het is een heel eerlijk verhaal. Van Dis geeft eerlijk toe hoe hij zijn moeder soms zo ontzettend zat is, dat ze maar niet wil sterven, dat hij toch naar het buitenland vertrekt als duidelijk is als ze echt aan haar laatste levensdagen bezig is. Ondanks dat deze opsomming niet heel gelukkig overkomt, maakt het van hem geen onsympathieke man. Want uit al die verhalen, notities en gespreksverslagen blijkt hoe moeilijk zijn moeder soms was en nog steeds kon zijn. Hoe hun een vreemde haat-liefderelatie hadden waar het soms verdomde moeilijk was om de liefde terug te vinden. En toch… toch blijkt, tussen alle sneren en cynisme door, dat Adriaan van Dis veel om zijn moedertje geeft. Dit boek is daar lijkt mij een bewijs van.

 

Toen ik je zag

Dapper en triest

Toen ik je zagWie ben ik om iets te vinden over dit boek? Ik vind het ontzettend dapper dat Isa Hoes het verhaal over haar en Antonie opschrijft, inclusief alle onzekerheden die meegespeeld moeten hebben; “moet ik dat wel vertellen? Is dat niet heel persoonlijk?”

Het is inderdaad een heel persoonlijk verhaal geworden. Hoes vertelt hoe Antonie Kamerling steeds dieper in zijn depressies vast raakte en hoe er voor hem uiteindelijk geen andere uitweg was dan zelfmoord.

Ik vind het een verdrietig verhaal. Omdat je de uitkomst al weer, heb je de neiging om een mening te vormen, om te denken dat je dit toch wel had kunnen zien aankomen. Maar zoals ik al zei; wie ben ik? Ik kan me goed voorstellen dat dit boek andere stellen die zich in een soortgelijke impasse (wel of niet ingrijpen, hulp afdwingen, et cetera) kan helpen. Als een soort van eye opener of extra stok achter de deur.

Kieft

Had in de helft van het aantal pagina’s gekund

KieftEindelijk, na drie jaar proberen, zat ik in de kernjury van de NS Publieksprijs: zes gratis boeken, woehoe! Toen had ik nog geen idee welke boeken. Dat hoorde ik een dag voor dat de boeken uitgereikt werden aan de kernjuryleden. Toen was ik al wat minder enthousiast. Maar ach, gratis boeken, altijd goed. Toch?

Op het evenement schrok ik een beetje van alle vriendelijke, praatgrage kernjuryleden. Allemaal boekennerds en ik hoor daar bij. Alleen had ik niet zo veel met deze enthousiaste Saskia Noort- en Esther Verhoeffans. Gratis boeken zijn leuk, maar het moet wel een beetje niveau hebben. En dat verwacht ik niet van Noort en Verhoef. Of van een boek over de Ventoux en Wim Kieft. Het enige boek waar ik enthousiast van werd was Geachte heer M. van Herman Koch. Maar ja, die had ik al gelezen.

Tijdens het lange wachten op het laten signeren van de boeken door de schrijvers, begon ik aan Kieft. Tijdens de trein- en busreis terug bleef ik lezen en eenmaal thuis was ik al op de helft. Het lees heel erg snel; korte zinnen, veel spreektaal. En veel herhaling. Wat mij betreft had het in de helft aantal pagina’s gekund, dat levensverhaal van Wim Kieft.

Buiten dat was het wel een interessant verhaal. Een triest relaas over verlegenheid, eenzaamheid en drugsgebruik. De cynische humor van Kieft en de makkelijke schrijfstijl zorgden ervoor dat ik het boek in twee dagen uitlas. Boek nummer één was uit, op naar de andere vijf! (Of eigenlijk vier, aangezien ik Koch al had gelezen.)

Bernhard – Een verborgen geschiedenis

Wederom boeiend geschreven biografie van Annejet van der Zijl

BernhardOoit in een ver verleden moest ik eens Jagtlust lezen. Ik liep toen stage bij een scholierenwebsite die vooral populair was vanwege de vele (kant en klare) boekbeschrijvingen op de site. En af en toe kreeg die site ook boeken toegestuurd van uitgeverijen om te recenseren en om een boekverslag van te maken. En dat mocht ik doen van Jagtlust.

Nu gaat Jagtlust over iemand die mij totaal niets zegt. Toen niet en nu niet. Maar de manier waarop het verhaal van Fritzi Harmsen van Beek (die lange tijd doorbracht in het landhuis genaamd Jachtlust), liet mij het boekje in één ruk uitlezen. Boeiend tot de laatste pagina.

Na Jagtlust las ik van dezelfde schrijfster Sonny Boy (zo mooi, écht lezen!) en Anna, over het leven van Annie M.G. Schmidt. Met name die laatste sprak uiteraard tot mijn verbeelding, Annie M.G. Schmidt, daar ben ik mee opgegroeid! Wat uitermate geinig om te lezen over wat een dwarse mevrouw dit kon zijn. En hoe haar manier van werken was. Alsof je er letterlijk bij bent geweest, zo leest het.

Met andere woorden; ik ben fan van het werk van Annejet van der Zijl. Haar laatste boek gaat over Gerard Heineken, de oprichter van de biergigant. Maar ik had het boek ervoor nog niet gelezen; Bernhard. Over die boef van een prins, de vader van prinses Beatrix, de man van Juliana. Dus toen ik het boek zag liggen in Boekhandel Kniphorst in Wageningen (en ik liep er echt alleen maar naar binnen om te snuffelen, niet te kopen!), kon ik ‘m niet laten liggen.

De pagina’s zijn als die van een geschiedenisboek; dun en met zwartwitfoto’s bedrukt. Het boek voelt zwaar. Daardoor is het als leesboek wat minder aantrekkelijk; het is echt zwaar in de handen. Het boek begint ook niet meteen met de hoofdpersoon. Voor Bernhard zu Lippe Biesterfeld voorgesteld wordt, komen eerst zijn opa, zijn vader en ook de rest van de familie ruimschoots aan bod. Het geeft zo een magisch inkijkje in het karakter van Prins Bernhard; van wie stamt hij af en waar komt zijn familie vandaan.

Ik vond ook dit weer een bijzonder interessant verhaal. Opnieuw raakte ik geïntrigeerd door Van der Zijl’s onderwerp en schrijfstijl. Het is heel informatie maar tegelijkertijd laagdrempelig; het is géén geschiedenisboek, al steek je er wel wat van op. Wat mij betreft een zeer boeiend boek.

Ik weet waarom gekooide vogels zingen

Maya Angelou – Ik weet waarom gekooide vogels zingen: tegenvallende Amerikaanse literaire klassieker

Ik weet waarom gekooide vogels zingenIk weet waarom gekooide vogels zingen is een Amerikaanse literaire klassieker. Maya Angelou is een voorbeeld van hoe hard de afro-amerikaanse cultuur heeft moeten knokken in de Verenigde Staten. Knokken om bestaansrecht, vrij leven en respect. Dezer trieste geschiedenis heeft me altijd bijzonder geboeid, al sinds ik voor het eerst leerde over slavernij op school. Dit is een boek wat hoog scoort in het boekenlijstje van Oprah Winfrey. En aangezien ik Oprah vrij hoog heb zitten, wilde ik dit boek dus graag lezen.

Helaas vond ik het lezen een beetje een teleurstelling. Het verhaal mist een natuurlijke flow waardoor het stottert en bijna als een verhalenbundel leest, in plaats van een autobiografische geschiedenis. Personages verschijnen in het verhaal, maar verdwijnen net zo makkelijk. Later worden ze bestempeld als ‘belangrijk’, maar over het waarom wordt niet gerept. Ik mis als blonde, Hollandse meid waarschijnlijk ook het gevoel dat Angelou beschrijft. De broeierige sfeer, het continue jezelf willen bewijzen, sterker voor doen dan je bent, de wanhoop van de gedachte nooit meer te worden dan een ex-slaaf, etc. Ik weet niet hoe het is om een zwarte vrouw te zijn. Ik deel die strijd niet. En ondanks dat Angelou het beschrijft in haar boek, voel ik het niet. Het komt bij mij niet binnen; het raakt me niet voldoende.

The color purple is één van mijn lievelingsboeken. Mijn hart van hout vind ik ook een prachtig verhaal. Trieste verhalen over sterke afro-amerikaanse vrouwen die ondanks hun tegenslag, ondanks hun strijd dóór gaan en blijven geloven in een beter bestaan. De essentie verschilt dus niet zo veel van Ik weet waarom gekooide vogels zingen. Met het verschil dat dit non-fictie is, een autobiografie. De andere twee boeken zijn romans. Het is een beetje schaamtevol om te zeggen, maar ik denk dat Maya Angelou niet ‘sensationeel’ genoeg voor me is. Het is niet spannend/triest/verschrikkelijk genoeg. Ik vind het simpelweg niet zo boeiend. En dat zal ongetwijfeld door die blonde haren en rode appelwangen van me komen.

Bruce Springsteen

Peter Ames Carlin – Bruce Springsteen: interessant, maar niet al te spannend

Bruce SpringsteenOndanks dat Bruce Springsteen toch al lang aan de weg timmert als rockartiest, weet ik niet veel van de man en zijn muziek. Althans, tot ik dit boek las van Peter Ames Carlin, simpelweg Bruce Springsteen genaamd. Het is een biografie over Bruce, verhalend over zijn passie voor de muziek, zijn vreemde jeugd, zijn doorzettingsvermogen en eigengereidheid, de diepte- en de hoogtepunten in het leven van Springsteen tot nu toe. Maar zoals Bruce zelf niet al te spannend is, zo is het boek ook niet al te spannend. Geen grote drugsbacchanalen, geen seksorgies, geen bijna doodervaringen of vechtpartijen. Bruce is braaf. Soms wat egocentrisch (zou je ook kunnen omschrijven als ambitieus, weten wat hij wil, etc.) en onberekenbaar, maar over het algemeen een sympathieke man met het hart op de goede plaats.

Ik begon heel enthousiast aan het boek en het eerste deel dat over zijn jeugd vertelt, las als en trein. Later, als het meer en meer over de muziek, de muzikanten en de producers gaat, dan wordt het wat saai. Want eigenlijk lees je alleen maar over met wie hij nu weer samen ging werken en wie hij daarvoor even aan de kant schoof. Dus eenmaal aanbeland in de tweede helft van het boek had ik meer een ‘ach het is wel interessant’-gevoel dan dat ik het boek perse wilde uitlezen, benieuwd naar de volgende avonturen van The Boss.

Kortom, als achtergronddocument best interessant, maar niet al te spannend.

Werfbeurt voor een oude duursporter

Martin Baten – Werfbeurt voor een oude duursporter: geestig en inspirerend

Werfbeurt vor een duursporterNa achttien jaar werk op zee wordt het tijd voor wat anders. Het volbrengen van een Ironman triatlon in 2011 in Wanaka, Nieuw Zeeland, heeft een grote invloed op de keuzes die gemaakt gaan worden voor het jaar dat daarop volgt. Het wordt een carrière in de (duur)sport. Een ‘oud’ zeeman gaat terug naar de collegebanken in Ierland. Een onzekere tijd met verscheidene wendingen breekt aan. Het verhaal meandert tussen het leven aan boord van schepen, sportevenementen, college en persoonlijke malaise. Alles is beschreven in een waterval van emoties en hersenspinsels van de auteur. Af en toe lijkt het alsof de draad helemaal zoek is, maar uiteindelijk valt de puzzel dan toch in elkaar.

Dit is het tweede boek van Martin Baten. Zijn eerste boek beschrijft zijn passie voor sport en de aanloop naar het grote sportevenement toe; de Ironman in Wanaka, Nieuw Zeeland. Via via ben ik dat boek gaan lezen. Het was even worstelen, want ik ben niet echt thuis in de wereld van (duur)sport en de trainingsschema’s werden me meteen om de oren gesmeten. Maar iets in zijn stijl, zijn humor, bleef me aantrekken in dat verhaal en het boek had ik snel uit.

In dit tweede boek speelt niet een specifiek sportevenement de hoofdrol, al komen ook hier de nodige marathons, sportblessures en trainingen voorbij, maar een carrièreswitch. Van de zee, naar het vaste land. Van stil zitten op een schip op zee, naar de massagetafel in een leslokaal. En dat je die switch niet zomaar maakt, daar is Baten achter gekomen. En dat schrijft hij opnieuw in zijn geheel eigen van-alles-wat-stijl op.

Sneltreinvaart, waterval, het zijn termen die de uitgever gebruikt om Baten’s schrijfstijl te omschrijven. En die zijn behoorlijk goed gekozen kan ik je zeggen. Het is echt even wennen, want het gaat van hot naar her, op en neer, en snél! Je zou het lezen ervan zelfs kunnen vergelijken met datgene waar de passie mee is begonnen; met een triatlon. Er komt ook veel Engels voor in de tekst en iedereen die hij ontmoet of kent wordt bij zijn bijnaam genoemd.

Werfbeurt voor een duursporter is een erg persoonlijk verhaal en toch ook herkenbaar. De twijfels, angsten en onzekerheid die komen kijken bij het maken van zo’n ingrijpende beslissing. Het verdriet dat blessureleed heet, faalangst en eenzaamheid. Daarentegen ook euforie en het meest geniet ik van zijn wedstrijdverslagen. Niet alleen van de wedstrijden die hij zelf meeloopt, maar ook als hij langs de kant van de weg staat.

Voor duursporters is dit boek, net als Challenge Wanaka 2011 – Handboek triatlon voor de zeeman, zeer herkenbaar en geestig. Maar dit boek gaat ook over keuzes maken en de persoonlijke twijfel die komt kijken bij het maken van een carrièreswitch. Plus het bevat de nodige dosis humor en zelfspot, waardoor het ook voor niet-sporters (zoals mijzelf) een geestig en inspirerend boek is.

Wieg me zachtjes

Judith Kelly – Wieg me zachtjes: hartverscheurende gruwel in een nonnenklooster

Wieg me zachtjesMidden jaren vijftig belandt Judith Kelly, na haar vaders overlijden, in een Engels katholiek weeshuis. Haar moeder gaat intussen op zoek naar een geschikte woonplaats voor haarzelf en de achtjarige Judith.
De nonnen bij wie Judith wordt achtergelaten, zijn verre van liefdevol en voeren een psychologische terreur over de meisjes, die zij bovendien regelmatig mishandelen. Het leven van Judith en de anderen is een hel waaruit ze niet kunnen ontsnappen.
Weken worden maanden, maanden jaren, en Judith hoort nog steeds niets van haar moeder. Onbegrip wordt machteloosheid. Ze wordt dikke vriendinnen met Francis, op wie de dagelijkse ellende en de daden van de nonnen merkwaardig weinig invloed lijken e hebben. Des te schokkender is haar tragische lot bij de nonnen: gebeurtenissen die Judith nooit meer zal kunnen vergeten.
Jaren later raakt zij in een kibboets bevriend met een slachtoffer van de Jodenvervolging. Met deze wederzijdse herkenning van leven in angst, begint voor Judith de verwerking van haar traumatische jeugd, die haar uiteindelijk terugvoert naar het weeshuis, naar een confrontatie met het verleden.

Meerdere malen heb ik moeten huilen tijdens het lezen van Judith’s verhaal. Het is hartverscheurend om te lezen hoe ze als jong meisje fysiek en psychisch mishandeld wordt door de nonnen. Onvoorstelbaar dat dit kon gebeuren. En ook verbijsterend hoe een dergelijk trauma nog jarenlang doorwerkt en ook nog altijd zijn uitwerking heeft als Judith volwassen is.
Naast al deze gruwel is het geruststellend (en hoopvol) om te lezen hoe ze zichzelf hervindt. En hoe ze uiteindelijk, jaren later, haar tijd in het weeshuis een plek kan geven en door kan gaan met haar leven.
Ik vond het een bijzonder verhaal om te lezen. Mooi geschreven, pakkend en kleurrijk, voor zover je dat kan zeggen over deze verschrikkelijke periode in haar leven.