Toen ik je zag

Dapper en triest

Toen ik je zagWie ben ik om iets te vinden over dit boek? Ik vind het ontzettend dapper dat Isa Hoes het verhaal over haar en Antonie opschrijft, inclusief alle onzekerheden die meegespeeld moeten hebben; “moet ik dat wel vertellen? Is dat niet heel persoonlijk?”

Het is inderdaad een heel persoonlijk verhaal geworden. Hoes vertelt hoe Antonie Kamerling steeds dieper in zijn depressies vast raakte en hoe er voor hem uiteindelijk geen andere uitweg was dan zelfmoord.

Ik vind het een verdrietig verhaal. Omdat je de uitkomst al weer, heb je de neiging om een mening te vormen, om te denken dat je dit toch wel had kunnen zien aankomen. Maar zoals ik al zei; wie ben ik? Ik kan me goed voorstellen dat dit boek andere stellen die zich in een soortgelijke impasse (wel of niet ingrijpen, hulp afdwingen, et cetera) kan helpen. Als een soort van eye opener of extra stok achter de deur.

Kieft

Had in de helft van het aantal pagina’s gekund

KieftEindelijk, na drie jaar proberen, zat ik in de kernjury van de NS Publieksprijs: zes gratis boeken, woehoe! Toen had ik nog geen idee welke boeken. Dat hoorde ik een dag voor dat de boeken uitgereikt werden aan de kernjuryleden. Toen was ik al wat minder enthousiast. Maar ach, gratis boeken, altijd goed. Toch?

Op het evenement schrok ik een beetje van alle vriendelijke, praatgrage kernjuryleden. Allemaal boekennerds en ik hoor daar bij. Alleen had ik niet zo veel met deze enthousiaste Saskia Noort- en Esther Verhoeffans. Gratis boeken zijn leuk, maar het moet wel een beetje niveau hebben. En dat verwacht ik niet van Noort en Verhoef. Of van een boek over de Ventoux en Wim Kieft. Het enige boek waar ik enthousiast van werd was Geachte heer M. van Herman Koch. Maar ja, die had ik al gelezen.

Tijdens het lange wachten op het laten signeren van de boeken door de schrijvers, begon ik aan Kieft. Tijdens de trein- en busreis terug bleef ik lezen en eenmaal thuis was ik al op de helft. Het lees heel erg snel; korte zinnen, veel spreektaal. En veel herhaling. Wat mij betreft had het in de helft aantal pagina’s gekund, dat levensverhaal van Wim Kieft.

Buiten dat was het wel een interessant verhaal. Een triest relaas over verlegenheid, eenzaamheid en drugsgebruik. De cynische humor van Kieft en de makkelijke schrijfstijl zorgden ervoor dat ik het boek in twee dagen uitlas. Boek nummer één was uit, op naar de andere vijf! (Of eigenlijk vier, aangezien ik Koch al had gelezen.)

Bernhard – Een verborgen geschiedenis

Wederom boeiend geschreven biografie van Annejet van der Zijl

BernhardOoit in een ver verleden moest ik eens Jagtlust lezen. Ik liep toen stage bij een scholierenwebsite die vooral populair was vanwege de vele (kant en klare) boekbeschrijvingen op de site. En af en toe kreeg die site ook boeken toegestuurd van uitgeverijen om te recenseren en om een boekverslag van te maken. En dat mocht ik doen van Jagtlust.

Nu gaat Jagtlust over iemand die mij totaal niets zegt. Toen niet en nu niet. Maar de manier waarop het verhaal van Fritzi Harmsen van Beek (die lange tijd doorbracht in het landhuis genaamd Jachtlust), liet mij het boekje in één ruk uitlezen. Boeiend tot de laatste pagina.

Na Jagtlust las ik van dezelfde schrijfster Sonny Boy (zo mooi, écht lezen!) en Anna, over het leven van Annie M.G. Schmidt. Met name die laatste sprak uiteraard tot mijn verbeelding, Annie M.G. Schmidt, daar ben ik mee opgegroeid! Wat uitermate geinig om te lezen over wat een dwarse mevrouw dit kon zijn. En hoe haar manier van werken was. Alsof je er letterlijk bij bent geweest, zo leest het.

Met andere woorden; ik ben fan van het werk van Annejet van der Zijl. Haar laatste boek gaat over Gerard Heineken, de oprichter van de biergigant. Maar ik had het boek ervoor nog niet gelezen; Bernhard. Over die boef van een prins, de vader van prinses Beatrix, de man van Juliana. Dus toen ik het boek zag liggen in Boekhandel Kniphorst in Wageningen (en ik liep er echt alleen maar naar binnen om te snuffelen, niet te kopen!), kon ik ‘m niet laten liggen.

De pagina’s zijn als die van een geschiedenisboek; dun en met zwartwitfoto’s bedrukt. Het boek voelt zwaar. Daardoor is het als leesboek wat minder aantrekkelijk; het is echt zwaar in de handen. Het boek begint ook niet meteen met de hoofdpersoon. Voor Bernhard zu Lippe Biesterfeld voorgesteld wordt, komen eerst zijn opa, zijn vader en ook de rest van de familie ruimschoots aan bod. Het geeft zo een magisch inkijkje in het karakter van Prins Bernhard; van wie stamt hij af en waar komt zijn familie vandaan.

Ik vond ook dit weer een bijzonder interessant verhaal. Opnieuw raakte ik geïntrigeerd door Van der Zijl’s onderwerp en schrijfstijl. Het is heel informatie maar tegelijkertijd laagdrempelig; het is géén geschiedenisboek, al steek je er wel wat van op. Wat mij betreft een zeer boeiend boek.

Ik weet waarom gekooide vogels zingen

Maya Angelou – Ik weet waarom gekooide vogels zingen: tegenvallende Amerikaanse literaire klassieker

Ik weet waarom gekooide vogels zingenIk weet waarom gekooide vogels zingen is een Amerikaanse literaire klassieker. Maya Angelou is een voorbeeld van hoe hard de afro-amerikaanse cultuur heeft moeten knokken in de Verenigde Staten. Knokken om bestaansrecht, vrij leven en respect. Dezer trieste geschiedenis heeft me altijd bijzonder geboeid, al sinds ik voor het eerst leerde over slavernij op school. Dit is een boek wat hoog scoort in het boekenlijstje van Oprah Winfrey. En aangezien ik Oprah vrij hoog heb zitten, wilde ik dit boek dus graag lezen.

Helaas vond ik het lezen een beetje een teleurstelling. Het verhaal mist een natuurlijke flow waardoor het stottert en bijna als een verhalenbundel leest, in plaats van een autobiografische geschiedenis. Personages verschijnen in het verhaal, maar verdwijnen net zo makkelijk. Later worden ze bestempeld als ‘belangrijk’, maar over het waarom wordt niet gerept. Ik mis als blonde, Hollandse meid waarschijnlijk ook het gevoel dat Angelou beschrijft. De broeierige sfeer, het continue jezelf willen bewijzen, sterker voor doen dan je bent, de wanhoop van de gedachte nooit meer te worden dan een ex-slaaf, etc. Ik weet niet hoe het is om een zwarte vrouw te zijn. Ik deel die strijd niet. En ondanks dat Angelou het beschrijft in haar boek, voel ik het niet. Het komt bij mij niet binnen; het raakt me niet voldoende.

The color purple is één van mijn lievelingsboeken. Mijn hart van hout vind ik ook een prachtig verhaal. Trieste verhalen over sterke afro-amerikaanse vrouwen die ondanks hun tegenslag, ondanks hun strijd dóór gaan en blijven geloven in een beter bestaan. De essentie verschilt dus niet zo veel van Ik weet waarom gekooide vogels zingen. Met het verschil dat dit non-fictie is, een autobiografie. De andere twee boeken zijn romans. Het is een beetje schaamtevol om te zeggen, maar ik denk dat Maya Angelou niet ‘sensationeel’ genoeg voor me is. Het is niet spannend/triest/verschrikkelijk genoeg. Ik vind het simpelweg niet zo boeiend. En dat zal ongetwijfeld door die blonde haren en rode appelwangen van me komen.

Bruce Springsteen

Peter Ames Carlin – Bruce Springsteen: interessant, maar niet al te spannend

Bruce SpringsteenOndanks dat Bruce Springsteen toch al lang aan de weg timmert als rockartiest, weet ik niet veel van de man en zijn muziek. Althans, tot ik dit boek las van Peter Ames Carlin, simpelweg Bruce Springsteen genaamd. Het is een biografie over Bruce, verhalend over zijn passie voor de muziek, zijn vreemde jeugd, zijn doorzettingsvermogen en eigengereidheid, de diepte- en de hoogtepunten in het leven van Springsteen tot nu toe. Maar zoals Bruce zelf niet al te spannend is, zo is het boek ook niet al te spannend. Geen grote drugsbacchanalen, geen seksorgies, geen bijna doodervaringen of vechtpartijen. Bruce is braaf. Soms wat egocentrisch (zou je ook kunnen omschrijven als ambitieus, weten wat hij wil, etc.) en onberekenbaar, maar over het algemeen een sympathieke man met het hart op de goede plaats.

Ik begon heel enthousiast aan het boek en het eerste deel dat over zijn jeugd vertelt, las als en trein. Later, als het meer en meer over de muziek, de muzikanten en de producers gaat, dan wordt het wat saai. Want eigenlijk lees je alleen maar over met wie hij nu weer samen ging werken en wie hij daarvoor even aan de kant schoof. Dus eenmaal aanbeland in de tweede helft van het boek had ik meer een ‘ach het is wel interessant’-gevoel dan dat ik het boek perse wilde uitlezen, benieuwd naar de volgende avonturen van The Boss.

Kortom, als achtergronddocument best interessant, maar niet al te spannend.

Werfbeurt voor een oude duursporter

Martin Baten – Werfbeurt voor een oude duursporter: geestig en inspirerend

Werfbeurt vor een duursporterNa achttien jaar werk op zee wordt het tijd voor wat anders. Het volbrengen van een Ironman triatlon in 2011 in Wanaka, Nieuw Zeeland, heeft een grote invloed op de keuzes die gemaakt gaan worden voor het jaar dat daarop volgt. Het wordt een carrière in de (duur)sport. Een ‘oud’ zeeman gaat terug naar de collegebanken in Ierland. Een onzekere tijd met verscheidene wendingen breekt aan. Het verhaal meandert tussen het leven aan boord van schepen, sportevenementen, college en persoonlijke malaise. Alles is beschreven in een waterval van emoties en hersenspinsels van de auteur. Af en toe lijkt het alsof de draad helemaal zoek is, maar uiteindelijk valt de puzzel dan toch in elkaar.

Dit is het tweede boek van Martin Baten. Zijn eerste boek beschrijft zijn passie voor sport en de aanloop naar het grote sportevenement toe; de Ironman in Wanaka, Nieuw Zeeland. Via via ben ik dat boek gaan lezen. Het was even worstelen, want ik ben niet echt thuis in de wereld van (duur)sport en de trainingsschema’s werden me meteen om de oren gesmeten. Maar iets in zijn stijl, zijn humor, bleef me aantrekken in dat verhaal en het boek had ik snel uit.

In dit tweede boek speelt niet een specifiek sportevenement de hoofdrol, al komen ook hier de nodige marathons, sportblessures en trainingen voorbij, maar een carrièreswitch. Van de zee, naar het vaste land. Van stil zitten op een schip op zee, naar de massagetafel in een leslokaal. En dat je die switch niet zomaar maakt, daar is Baten achter gekomen. En dat schrijft hij opnieuw in zijn geheel eigen van-alles-wat-stijl op.

Sneltreinvaart, waterval, het zijn termen die de uitgever gebruikt om Baten’s schrijfstijl te omschrijven. En die zijn behoorlijk goed gekozen kan ik je zeggen. Het is echt even wennen, want het gaat van hot naar her, op en neer, en snél! Je zou het lezen ervan zelfs kunnen vergelijken met datgene waar de passie mee is begonnen; met een triatlon. Er komt ook veel Engels voor in de tekst en iedereen die hij ontmoet of kent wordt bij zijn bijnaam genoemd.

Werfbeurt voor een duursporter is een erg persoonlijk verhaal en toch ook herkenbaar. De twijfels, angsten en onzekerheid die komen kijken bij het maken van zo’n ingrijpende beslissing. Het verdriet dat blessureleed heet, faalangst en eenzaamheid. Daarentegen ook euforie en het meest geniet ik van zijn wedstrijdverslagen. Niet alleen van de wedstrijden die hij zelf meeloopt, maar ook als hij langs de kant van de weg staat.

Voor duursporters is dit boek, net als Challenge Wanaka 2011 – Handboek triatlon voor de zeeman, zeer herkenbaar en geestig. Maar dit boek gaat ook over keuzes maken en de persoonlijke twijfel die komt kijken bij het maken van een carrièreswitch. Plus het bevat de nodige dosis humor en zelfspot, waardoor het ook voor niet-sporters (zoals mijzelf) een geestig en inspirerend boek is.

Wieg me zachtjes

Judith Kelly – Wieg me zachtjes: hartverscheurende gruwel in een nonnenklooster

Wieg me zachtjesMidden jaren vijftig belandt Judith Kelly, na haar vaders overlijden, in een Engels katholiek weeshuis. Haar moeder gaat intussen op zoek naar een geschikte woonplaats voor haarzelf en de achtjarige Judith.
De nonnen bij wie Judith wordt achtergelaten, zijn verre van liefdevol en voeren een psychologische terreur over de meisjes, die zij bovendien regelmatig mishandelen. Het leven van Judith en de anderen is een hel waaruit ze niet kunnen ontsnappen.
Weken worden maanden, maanden jaren, en Judith hoort nog steeds niets van haar moeder. Onbegrip wordt machteloosheid. Ze wordt dikke vriendinnen met Francis, op wie de dagelijkse ellende en de daden van de nonnen merkwaardig weinig invloed lijken e hebben. Des te schokkender is haar tragische lot bij de nonnen: gebeurtenissen die Judith nooit meer zal kunnen vergeten.
Jaren later raakt zij in een kibboets bevriend met een slachtoffer van de Jodenvervolging. Met deze wederzijdse herkenning van leven in angst, begint voor Judith de verwerking van haar traumatische jeugd, die haar uiteindelijk terugvoert naar het weeshuis, naar een confrontatie met het verleden.

Meerdere malen heb ik moeten huilen tijdens het lezen van Judith’s verhaal. Het is hartverscheurend om te lezen hoe ze als jong meisje fysiek en psychisch mishandeld wordt door de nonnen. Onvoorstelbaar dat dit kon gebeuren. En ook verbijsterend hoe een dergelijk trauma nog jarenlang doorwerkt en ook nog altijd zijn uitwerking heeft als Judith volwassen is.
Naast al deze gruwel is het geruststellend (en hoopvol) om te lezen hoe ze zichzelf hervindt. En hoe ze uiteindelijk, jaren later, haar tijd in het weeshuis een plek kan geven en door kan gaan met haar leven.
Ik vond het een bijzonder verhaal om te lezen. Mooi geschreven, pakkend en kleurrijk, voor zover je dat kan zeggen over deze verschrikkelijke periode in haar leven.

Wat de zomer niet overleeft

Tom Wright – Wat de zomer niet overleeft: spannende thriller met broeierige sfeer

Wat de zomer niet overleeftDe jonge Jim, Biscuit voor vrienden, groeit op bij zijn grootmoeder in een stad in het zuiden van de Verenigde Staten. Op een dag treft hij zijn nichtje L.A. toegetakeld aan op de veranda; ze is te getraumatiseerd om haar verhaal te doen. Dan blijkt al snel dat er in de stad meisjes verdwijnen die vermoord teruggevonden worden. Jim vermoedt dat er een verband is tussen de verdwijningen en denkt dat L.A. er meer vanaf weet. Naarmate de lange zomer voortduurt, komt Jim steeds meer verdachten op het spoor. Geplaagd door visioenen van de slachtoffers gaat hij op zoek naar de moordenaar met hulp van een bevriende politieman.

Het verhaal op de achterflap suggereert een verhaal vol moord en doodslag en spannende opsporingen. Dat valt eigenlijk wel mee. Er zijn vreselijke moorden gebeurd in de stad, maar het verhaal richt zich in de eerste helft vooral op hoofdpersoon Jim en zijn onzekerheden. Toegegeven: zijn eigen levensverhaal, familieleden en vrienden zijn even zo boeiend als de misdaad waar hij en zijn nichtje toevallig op lijken te stuiten. Als ze het lichaam vinden van een vermoord meisje verlegt het verhaal de focus naar de dan nog onbekende moordenaar en het onverwerkte trauma van nichtje L.A..

De sfeer in het boek is broeierig en het verhaal verslapt nergens. Je blijft als lezer geboeid door de gebeurtenissen die de jonge pubers beleven tijdens de warme zomerweken. Soms blijft Jim erg lang in zijn onzekerheid hangen en lees je pagina’s lang over zijn vragen en twijfels. Toch wordt het nergens saai en krijg je zo juist een beter beeld van James en zijn eigen levensverhaal.

Daar waar er ontzettend veel pagina’s aan Jim en zijn nichtje besteed worden om hen te omschrijven, hun geschiedenis en drijfveren te vertellen, ontbreekt het juist aan introductie van enkele andere personages. Soms lijken ze vanuit het niets ineens een rol te spelen in het verhaal (als vrienden, toevallige voorbijgangers of vage kennissen) en net zo snel verdwijnen ze weer uit het verhaal. Omdat er al best veel namen voorkomen in het boek, is het soms verwarrend als een nieuwe naam opduikt zonder verdere uitleg wie deze persoon is en wat zijn rol is in het verhaal. Hier heeft de schrijver mijns inziens niet genoeg aandacht aan besteedt. Ook het verteltempo in het boek is niet echt consequent; in het begin lijken de tijd en de ontwikkelingen stil te staan. In de laatste 50 pagina’s gaat het daarentegen ineens erg snel en is het in een vloek en een zucht afgelopen. Daar had wat mij betreft wat meer balans in mogen zijn.

Ondanks dat het een boek is met wat op- en aanmerkingen, is het vooral een spannend boek. Het is voor een thriller een originele invalshoek en de hoofdpersonages slepen je vanaf de eerste pagina direct het verhaal in. Wat de zomer niet overleeft is het debuut van schrijver Tom Wright. Dat belooft nog wat; hopelijk veel meer spannende boeken!

Reeds gepubliceerd op www.theSword.nl

Bob de straatkat

James Bowen – Bob de straatkat: wonderschoon verhaal over vriendschap

Bob de straatkatJames, een straatmuzikant in Londen, vindt een gewonde kat in het trappenhuis van zijn flat. Hij neemt de rode kater mee, besteedt zijn laatste geld aan de dierenarts en verzorgt hem tot hij weer op eigen poten kan staan. Want James kan nauwelijks voor zichzelf zorgen, laat staan voor een kat. Maar Bob besluit te blijven en de twee worden onafscheidelijk. Bob volgt James overal, in de bus, in de metro, en als hij geen zin heeft om te lopen zit hij op James’ schouder. En terwijl ze samen hun kostje verdienen met straatoptredens verandert hun leven, worden ze beroemd en kunnen ze allebei hun moeilijke verleden achter zich laten.

Bob de straatkat is een inspirerend en hartverwarmend verhaal over een straatmuzikant en een bijzondere kat die elkaar een tweede kans geven. James Bowen schreef een ontroerend boek over de liefde tussen mens en dier.

Tijdens het lezen is het soms moeilijk om te geloven dat dit echt gebeurd is. Een kat? In hartje Londen in de bus? Nee joh, dat kan toch niet! James refereert er al aan in zijn boek; mensen spreken hem vaak ook boos aan op straat, denken dat hij de kat dwingt en vastbindt. Toch is het allemaal waar wat in het boek verteld wordt. Je hoeft maar naar de vele filmpjes van Bob op YouTube te kijken om te zien dat de kat zich prettig voelt bij James. Op zijn gemak kijkt hij naar langsrijdende auto’s en de vele mensen die voorbij komen snellen op straat. Er is zelfs te zien hoe Bob ontspannen op een stoeltje in de bus naar buiten zit te kijken. Uit deze filmpjes en natuurlijk uit het boek blijkt wel hoe bijzonder Bob is. En hoe speciaal de band tussen Bob en James.

Daarom is het een wonderschoon verhaal over een heel bijzondere en hechte vriendschap tussen mens en kat.

Reeds gepubliceerd op www.theSword.nl

De tranen van Mata Hari

Thomas Ross – De tranen van Mata Hari: spannende mix van fictie en feiten

De tranen van Mata HariMata Hari: een exotische danseres, een courtisane, een spionne. Het zijn zo’n beetje de kernbegrippen die Margaretha Geertruida McCleod-Zelle omschrijven. Deze geboren Friezin werd wereldberoemd in Europa in het begin van de negentiende eeuw. Ze trok volle zalen met haar exotische buikdansen en deelde de lakens met de hoge piefen van elk land: royalty, politici en legerofficiers; Mata Hari, zoals haar artiestennaam luidde, draaide haar hand er niet voor om. In 1917 kwam er echter een bruut einde aan het sprookjesleven van Mata Hari vol glitter en glamour: ze werd ter dood veroordeeld en geëxecuteerd. De reden? Mata Hari zou spioneren voor de Duitsers in de toen nog woedende Eerste Wereldoorlog.

Het dossier van Margaretha Zelle is nog altijd geheim. Pas in 2017 wordt het dossier openbaar gemaakt. De geheimhouding rond haar veroordeling voeden de speculaties dat de Friezin geen eerlijk proces heeft gehad en er misschien wel ingeluisd is. Want was Mata Hari écht een spionne?

Tomas Ross heeft als schrijver zijn strepen al verdiend. Hij won prijzen voor Koerier voor Sarajevo en het in 2003 verschenen De zesde mei. Hij staat bekend als dé Nederlandse misdaadschrijver. Ondanks dat het dossier rond Mata Hari nog niet openbaar is, probeert Ross in zijn laatste boek De tranen van Mata Hari een tipje van de sluier rond haar proces op te lichten. Dit doet hij door een samenvloeiende mix van fictie en feiten, die het verhaal samen een Da Vinci-code-achtige spanning meegeeft.

Het boek begint in 1914 en vertelt de verhalen van de personages Willem Bentinck (journalist, Nederlander), Jonathan Grey (agent van de Britse Naval Intelligence, Amerikaan) en Margaretha Zelle (Mata Hari, Nederlandse). Bentinck en Grey zijn fictief, en raken ongewild steeds meer verwikkeld in het spionagenet in Engeland, Nederland, Frankrijk én Duitsland. Zo komen ze in aanraking met Mata Hari. In eerste instantie hebben ze niet direct te maken met de exotische danseres, maar langzaam maar zeker wijzen steeds meer (spionage-)pijlen haar kant op. De twee heren betwijfelen echter of zij écht de spionne is waar de Fransen naar op zoek zijn.

Ondanks dat de spanningsopbouw goed in elkaar steekt, de personages stuk voor stuk breed uitgewerkt en boeien, blijft De tranen van Mata Hari een niet zo makkelijk boek. De vele personages, ontwikkelingen en steeds wisselende verhoudingen tussen elkaar, maken het soms moeilijk volgen. Niet voor niets zit er voorin het boek een register met de namen van alle personages. Dat is niet alleen makkelijk als je een boekverslag moet schrijven, je hebt het ook zeker nodig voor het volgen van het boek! Dit maakt het boek moeilijk leesbaar en de spanning valt daardoor ook soms weg.

Aan de andere kant moet Ross’ speurwerk naar het spionageweb rond Mata Hari zeker geprezen worden. Het is, ondanks het eerder genoemde minpunt, een spannende thriller geworden dat je als lezer steeds meer meesleept en stap voor stap deel laat uitmaken van de levens van personages Grey, Bentinck én Mata Hari zelf.