Achter de laatste brug

Jan Blokker – Achter de laatste brug: opdat wij niet vergeten

Achter de laatste brugDrieëneenhalve dag duurde de oorlog achter de Grebbelinie. Toen de eerste bewoners een week na de Duitse aanval in mei 1940 voorzichtig waren teruggekeerd van hun evacuatieadressen, hadden ze de ruïnes aangetroffen van hun steden, dorpen en hoeven. Ze hadden de rommel opgeruimd, hun doden begraven en waren aan het werk getogen. De rust was weergekeerd.

Maar in september 1944 kwam de oorlog terug in het land. De bevrijding lag aan de overkant van de rivier, voorbij de vernielde bruggen over de Rijn. De bewoners van de Gelderse vallei zaten gevangen tussen de strijdende partijen. In Achter de laatste brug beschrijft historicus Jan Blokker hun leven, dat zeven maanden lang totaal ontregeld raakte.

“Opdat wij niet vergeten” staat op het oorlogsmonument bovenop de Grebbeberg, ter herdenking aan de gevallenen tijdens die korte strijd die zich afspeelde in het bos op de berg bij Rhenen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat ‘niet vergeten’ is ook het doel van dit boek. Het is zeker van geschiedkundige waarde, maar niet een verzameling jaartallen, statistieken en opsomming van feiten en namen zoals je misschien van een geschiedenisboek verwacht. Het is een verzameling ooggetuigenverslagen. Verhalen van de mensen die, toen nog kinderen, de oorlog en de strijd tijdens de oorlog van dichtbij hebben meegemaakt.

Niets is meer sprekender dan mensen horen vertellen over de tijd die ze zelf hebben meegemaakt tijdens de oorlog. Hoe een jongen van vijftien dode soldaten uit de rivier vist met zijn vrienden. Hoe de kinderen genoten van het eten en lekkers dat de bevrijders met zich meenamen. Hoe hele gezinnen met bijna complete huisraad bij zich (en opoe in de grote mand voor op de fiets, met haar benen in zwarte kousen over de rand bungelend) moesten verhuizen naar dorpen en steden soms tientallen kilometers verderop. Wellicht zijn de gevechten in de regio tussen Arnhem en de Grebbelinie niet de meest heftige van de Tweede Wereldoorlog in Nederland, maar de verslagen van wát ze meemaakten (of het nu granaatinslagen, razzia’s of proberen zo normaal mogelijk je leven voort te zetten is) maken grote indruk. Het boek is daardoor in een vloek en een zucht uit, het leest als een trein. Ik ben blij dat ik het gelezen heb. Blij voor het inkijkje dat ik heb gekregen in het dagelijks leven tijdens de oorlog. Blij opdat ik het zo niet vergeten zal.

Reeds gepubliceerd op www.theSword.nl

Sightseeing

Rattawut Lapcharoensap – Sightseeing: een varken genaamd Clint Eastwood

Lapcharoensap is een nieuwkomer in de wereld van de literatuur. Sightseeing is zijn debuut en deze verhalenbundel is een spiegel van zijn eigen persoon. Geboren in Chicago en opgegroeid in Bangkok heeft Lapcharoensap zowel de westerse als de oosterse cultuur in zich. Geen wonder dat bijna alle verhalen in deze verhalenbundel ook die wereldse elementen bezitten. Zo gaat het eerste verhaal over een jongen die altijd opnieuw verliefd wordt op westerse meiden. Hij komt ze tegen op het strand, waar hij regelmatig wandelt met zijn varken Clint Eastwood. Het zijn altijd toeristen op vakantie. Elke keer opnieuw denkt hij de ware tegen te komen, maar hij breekt altijd opnieuw zijn hart. Zo ook in dit verhaal. Alles verloopt perfect, totdat het vriendje van de Amerikaanse opduikt.

Een ander verhaal is Sightseeing, waarin een jongeman ontdekt dat zijn moeder blind wordt. De dokters schatten dat ze nog een week of acht kan zien. Dus doen moeder en zoon iets wat ze nog nooit gedaan hebben: ze gaan op vakantie. Samen reizen ze naar de mooiste plekken van Thailand, daar waar alle toeristen ook heen gaan. Zo leren moeder en zoon elkaar op een andere manier kennen.

De verhalen in Sightseeing zijn kort, meestal beslaan ze rond de twintig pagina’s. Twintig pagina’s is niet veel, maar de verhalen zijn zo leuk opgeschreven, de personages zo innemend, dat je het gevoel hebt een heel boekwerk gelezen te hebben. Dit is duidelijk het talent van de jonge Thais-Amerikaanse schrijver, niet er omheen wauwelen, maar straight to the point. Dit doet echter niets af aan de schrijfstijl die vlot en humoristisch is. Het boek geeft een aardig beeld van de Thaise cultuur en denkwijze. Maar bovenal is het een vermakelijk boek dat lekker wegleest. Zeker als je in de zon ligt op een heerlijk Thais strand.

Man zoekt vrouw om hem gelukkig te maken

Yusef el Halal – Man zoekt vrouw om hem gelukkig te maken: inkijkje in het leven van een Marokkaanse jongen in Nederland

Man zoekt vrouw om hem gelukkig te makenMan zoekt vrouw om hem gelukkig te maken is een sfeerschets van een Marokkaanse jongen in een land zonder kaftans en korans in het straatbeeld. Hij voelt zich nergens thuis: hij zit met zijn benen aan een kudde koeien gebonden en met zijn armen aan een kudde kamelen. Elke pagina is doordrenkt van heimwee, maar ook van vrouwen, Nokia’s en het deurbeleid van Nederlandse discotheken.

Dit boek is een bundel verhalen over hoe Marokkanen jongeren Nederland beleven, maar ook over liefdesverdriet. Het is enigszins verwarrend dat de hoofdpersoon dezelfde naam draagt als de auteur. Ook het feit dat het gaat om een jonge allochtone schrijver die debuteert met de verhalenbundel Man zoekt vrouw om hem gelukkig te maken, lijken erop te wijzen dat het hier een autobiografisch boek betaamt. Maar zo makkelijk is dit niet te zeggen. Althans, in elk hoofdstuk wordt het verhaal weer iets anders vertelt. Het is moeilijk om te onderscheiden wat nu wel waar is, zwaar overtrokken of gewoon verzonnen. Zo heeft Yusef in het ene hoofdstuk een broer en zus, in het andere hoofdstuk is hij enig kind. Dan woont hij bij zijn ouders thuis, dan weer op zichzelf.

Omdat je als lezer geen idee hebt wat te geloven, kan je het boek beter fictie noemen. Sowieso lijken sommige verhalen ook zeer onwaarschijnlijk echt gebeurd te zijn. Dat maakt ze echter niet minder boeiend. Als autochtoon is het fascinerend om een inkijkje te krijgen in het leven van Marokkaanse jongen. Wat houdt ze bezig, waar lopen ze tegenaan, etc. Daarnaast is het bijzonder komisch en scherp opgeschreven waardoor het lekker vlot wegleest. Verwacht geen diepgang, maar een vermakelijk boek over een Marokkaanse jongen in Nederland die vooral erg veel onder zijn liefdesverdriet lijdt.

Het onverwoestbare kind

Lilian B. Rubin – Het onverwoestbare kind: negen boeken in één

Dit boek is eigenlijk negen verhalen in één. Dat klinkt misschien een beetje vreemd, maar je zou van de negen verhalen die verteld worden ook elk afzonderlijk een boek kunnen schrijven. Maar de reden dat de mensen in dit boek met hun verhaal komen, is omdat psychologe Lillian Rubin ze daar om gevraagd heeft. Zelf heeft Rubin het ook niet makkelijk gehad in haar jeugd. Haar agressieve en verbitterde moeder maakte het leven voor haar en haar broer tot een ware hel. Haar broer heeft dat nooit kunnen verwerken en vond zijn einde uiteindelijk in zelfmoord. Lillian echter is nu een succesvolle psychologe die dagelijks mensen helpt die een zelfde of zelfs ergere jeugd hebben meegemaakt. “Hoe kan het toch dat ik het wel heb gered en mijn broer niet?” Dat is de reden van Lillian geweest om acht mensen te interviewen. Acht mensen die in hun jonge jeugd geconfronteerd werden met incestueuze en agressieve (stief-)ouders. Acht mensen die zich ontworsteld hebben uit de problemen en tragiek van hun jeugd en nu een redelijk succesvol leven leiden. En dat terwijl hun broers en zussen, net als de broer van Lillian, het niet gered hebben en nu nog wegkwijnen in hun miserabele leven.

Het is te verschrikkelijk om op te noemen wat de hoofdpersonen in Het onverwoestbare kind hebben meegemaakt. Maar stuk voor stuk zijn het allemaal onverwoestbare kinderen. Zoals Lillian dat zegt: zelfs na zeven keer vallen, staan ze een achtste keer op. Ze zijn er niet onder te krijgen, ook al hebben hun ouders daar hun uiterste best voor gedaan. In dit boek is verschrikkelijk goed te lezen hoe veerkrachtig sommige mensen, kinderen zelfs al, kunnen zijn. Dat geeft vooral een goed gevoel. Desondanks is het lezen van het boek geen vrolijke tijdsbesteding. Dat komt natuurlijk niet ten minste door de gruwelijkheden die ze vertellen, maar het commentaar dat Lillian Rubin tussendoor geeft is soms ingewikkeld en saai. Met psychologische verbanden en vaktermen probeert ze uit te leggen waarom de hoofdpersonen zo gehandeld hebben. Dat is aan de ene kant wel interessan, maar de vaktermen maken de tekst soms net iets te langdradig en ingewikkeld voor mensen zonder enige kennis van de psychologie.

Zonder woorden

Camilla Gibb – Zonder woorden: een echt vrouwenboek

Zonder woordenNa het lezen van het boek Zonder woorden van de Canadese schrijfster Camilla Gibb dook ik meteen naar de computer. Even het internet op, op zoek naar de site van Oprah Winfrey. Waarom in godsnaam? Omdat ik Zonder woorden een typisch Oprah Winfrey boek vind. Eens in de zoveel tijd kiest Oprah een boek uit en praat daar de hele show over. Wat blijkt, ook dit boek staat in het rijtje favo boeken van de Amerikaanse talkshow-presentatrice. Natúúrlijk!

Camilla Gibb vertelt in dit boek over het leven van Thelma. Als zesjarig meisje wordt ze regelmatig misbruikt door haar vader, maar ze weet de verschrikkingen te overleven door diep weg te duiken in haar eigen fantasieleven. Zo komt ze ook de lagere school en de puberteit door. Ondanks dat haar vader uit huis vertrekt blijft ze wegdromen met haar ingebeelde vriendinnen in een totaal andere wereld. Zo lang ze maar niet aan de incestueuze praktijken van haar vader hoeft te denken. Deze roman vertelt het verhaal van Thelma die opgroeit van een schuchter en bang meisje tot een vrouw die pas ontdekt dat ze ook écht kan leven als ze al lang volwassen is.

En waarom is dit nu een Oprah boek? Omdat het over een, uiteindelijke, sterke vrouw gaat, een ontroerend verhaal is over vriendschap en vertrouwen en omdat alles toch weer op zijn pootjes terechtkomt. Een lekker vrouwenboek om mee in een hoekje te gaan zitten en vooral om in één keer uit te lezen.