Een onschuldig meisje

Postuum is Bernlef minder sterk

Een onschuldig meisjeEen nieuw boek van Bernlef. Huh? Die is toch dood? Die oneerbiedige gedachte was het eerste dat in me opkwam. Maar net als Michael Jackson blijft ook Bernlef ons verrassen vanuit het graf met nieuw materiaal. Als groot fan van zijn werk, moest ik dit nieuwe boek natuurlijk ook hebben! Dus voilà, mijn gedachten over het nieuwste werk van Bernlef!

De dertienjarige Lucille woont in een klein dorp, is blijven zitten en heeft ouders die voortdurend ruziemaken. Ze snakt naar aandacht en wanneer er een nieuwe, jonge leraar op school komt, grijpt ze haar kans. Ze probeert hem te verleiden en vertelt haar vriendinnen de wildste verhalen over hen beiden – a; gaat hij in werkelijkheid niet in op haar avances. Toch wordt de sfeer steeds grimmiger en beschuldigen de dorpelingen hem al snel van seksueel misbruik. Hoe kan hij zich verdedigen tegen een uit de hand gelopen leugen?

Jammer… Michael Jackson wist postuum nog wel wat hitjes te scoren, maar wat mij betreft geldt dit niet voor Bernlef. Al is het qua schrijfstijl onmiskenbaar Bernlef, het verhaal is totaal niet blijven hangen. Nu weet ik dat ik een beetje achterloop met het plaatsen van mijn mening hier op de site. Ik heb het boek maanden geleden gelezen. Maar meestal als ik zo’n boek weer van de plank haal, verliefd over de kaft streel, de pagina’s langs mijn duim laat verspringen van begin tot eind, dan komt dat gevoel weer terug. Dat gevoel dat ik had toen ik het boek las. Maar bij dit boek: weinig. Ik weet nog waar het over ging en hoe het zat. Maar het is simpelweg geen blijvertje geweest. Te vlak, te weinig binding met de personages, geen spanning in het verhaal. Zonde. Ik vond Bernlef beter toen hij nog leefde.

Honolulu king

Boeiend tot het laatste hoofdstuk

Honolulu kingIk volg veel uitgeverijen op Facebook en Twitter. Vaak scroll ik die berichtjes genadeloos voorbij, tenzij een titel, een foto of een zin me aanspreekt. Dan besteed ik er wat meer aandacht aan. Helaas is onder andere daardoor mijn boekenwensenlijstje al zo lang dat ik er de komende twee jaar mee vooruit zou kunnen. Inspiratie genoeg!

Naast hun nieuwe boeken promoten, schrijven deze uitgeverijen ook regelmatig winacties uit. En niets is zo makkelijk als het meedoen aan dergelijke acties. Even aanklikken, je gegevens invullen en hoppa! Je dingt mee naar een gratis boek. Zo heb ik ook Honolulu king gewonnen. Alhoewel er wel een tegenprestatie van me gevraagd is: het boek gratis krijgen, lezen en voor een bepaalde tijd op verschillende boekenverkoopsites je recensie zetten. Geen probleem!

Honolulu king gaat over Hardy Hardy (zijn vader was een grapjas). Innemend en gemoedelijk, zo staat deze tachtigjarige man – eigenaar van een Indische toko – bekend. Hij bakt samen met zijn kleindochter spekkoek en pasteitjes, luistert naar de levensverhalen van zijn Indische klanten en draait met zijn oude vrienden hawaïmuziek. Ooit vormde Hardy met hen de legendarische Honolulu Kings, en hij verlangt ernaar nog één keer met zijn bad te schitteren.
Maar met de komst van een sushirestaurant tegenover zijn toko worden oude wonden opengereten, In de loge van de vrijmetselarij besluit Hardy zijn verzwegen verleden te openbaren. De schokkende biecht stelt zijn broeders voor een groot dilemma. Mogen de vrijmetselaars met hun geheimhoudingsplicht een misdaad verzwijgen?

Ik was blij verrast tijdens het lezen van dit boek. Het is een origineel verhaal met sympathieke personages. De vriendelijke opa Hardy sleept je behoedzaam het verhaal in en betovert je met zijn vriendelijke karakter. Zijn vrienden zijn uiterst vermakelijk en zelfs zijn depressief overkomende kleindochter komt verrassend scherp uit de hoek. De trieste geschiedenis van de Indische bevolking (Nederlandse Indonesiërs) in Indonesië na de Tweede Wereldoorlog, geven deze roman een volwassen diepgang mee. Ik overdrijf niet als ik zeg dat dit boek tot en met het laatste hoofdstuk blijft boeien. Wat mij betreft echt een boek met een lach én een traan dat tot en met het laatste hoofdstuk blijft boeien.

De offers

Uiteindelijk een pakkend verhaal

De OffersVanwege een enorme achterstand in het bijwerken van mijn geliefde site, even een ‘luie’ recensie. Met andere woorden: de achterflap en in het kort wat ik ervan vond.

‘Tokio, 1946. De Nederlander Rem Brink is een van de rechters van het Tokio Tribunaal, waar de grootste Japanse oorlogsmisdadigers terechtstaan. Ter afleiding van de machtsspelletjes en voortdurend wisselende allianties van zijn collega’s probeert Brinkhet hem vreemde en totaal verwoeste land te verkennen. Als Brink de Japanse zangeres Michiko ontmoet, die tijdens de bombardementen op Japan haar ouders heeft verloren, ontluikt er een liefde die niet zonder gevaar blijkt. Gedwongen vertrekt ze naar haar geboortedorp in de bergen, waar vlak daarvoor in stilte gruwelijke oorlogsmisdaden hebben plaatsgevonden.’

Als ik dit boek in de winkel had zien liggen, had ik na het lezen van de achterflap deze waarschijnlijk laten liggen. Het is geen verhaal dat me direct aanspreekt. Dit boek heb ik echter gewonnen en sja, een gegeven paard mag je toch zeker niet in de bek kijken?! Dus ik ben er aan begonnen. Ik kan me nog herinneren dat het lezen in het begin niet makkelijk ging. Het duurde even voor het verhaal me in de greep had. Maar na het uitlezen kom ik tot de conclusie dat het een goed boek is. Het is eventjes doorbijten in het begin, tot de personages allemaal zijn voorgesteld en gaan leven.

Uiteindelijk komt het neer op een eeuwenoud thema; een verboden liefde. Maar de setting in naoorlogs Japan en de Japanse cultuur geeft een nieuwe draai aan het welbekende thema. En je steekt er als lezer ook nog iets van op (de tragische geschiedenis van het land).

Ik kom terug

Vermakelijk eerlijk verslag van moeizame moeder-zoonrelatie

Ik kom terugWaarom heet het boek eigenlijk ‘ik kom terug’, bedenk ik me net? Dat kan ik me eigenlijk niet bedenken. Hmmm… vreemd dat ik me dat tijdens het lezen niet afgevraagd heb. Misschien was de titel toen wel voor me duidelijk en kan ik het me nu, enkele maanden later, niet meer herinneren. Nou ja, ik kan me wel duidelijk herinneren dat ik dit boek van Adriaan van Dis erg leuk vond om te lezen. Ergens had het ook wel wat verdrietigs, maar de humor van Van Dis (én die van zijn moeder) maakten het uiteindelijk tot een vrolijke lees.

In Ik kom terug schrijft Adriaan van Dis over zijn moeder. Hij heeft altijd een moeilijke relatie met haar gehad. Als kind zijnde wilde hij van alles van haar weten en vertelde ze niets. Nu ze oud is en haar einde nadert, wil ze ineens praten maar is haar zoon er onderhand wel klaar mee. Uiteindelijk gaat hij overstag en schrijft al zijn gesprekken met zijn moerder, hoe moeizaam, bizar en kort ook, op in vele notitieblokjes. Na haar dood vertelt hij haar verhaal.

Het is een heel eerlijk verhaal. Van Dis geeft eerlijk toe hoe hij zijn moeder soms zo ontzettend zat is, dat ze maar niet wil sterven, dat hij toch naar het buitenland vertrekt als duidelijk is als ze echt aan haar laatste levensdagen bezig is. Ondanks dat deze opsomming niet heel gelukkig overkomt, maakt het van hem geen onsympathieke man. Want uit al die verhalen, notities en gespreksverslagen blijkt hoe moeilijk zijn moeder soms was en nog steeds kon zijn. Hoe hun een vreemde haat-liefderelatie hadden waar het soms verdomde moeilijk was om de liefde terug te vinden. En toch… toch blijkt, tussen alle sneren en cynisme door, dat Adriaan van Dis veel om zijn moedertje geeft. Dit boek is daar lijkt mij een bewijs van.

 

Ventoux

Mannenboek

VentouxHeb je je net door Saskia Noort heen geworsteld (nou ja, het boek Debet dan), dan komt de volgende horde in beeld. Vernoemd naar een berg en net zo’n zware beproeving om het boek te lezen als om de berg te beklimmen. Ventoux van Bert Wagendorp is misschien niet eens zo’n slecht boek, maar het is een echt mannenboek. Het gaat over mannendingen, mannenvriendschap en heeft mannenhumor. En ik heb ontdekt dat dat geen ding voor mij is.

Het boek gaat over een groep vrienden die nog één keer met z’n allen de Ventoux gaan opfietsen, zoals ze tig jaar geleden ook gedaan hebben toen ze net van de middelbare school afkwamen. Alleen sleuren ze nu allemaal bierbuikjes, scheidingen en dubieuze verledens met zich mee de berg op.

In de media werd dit boek een ‘wielerboek’ genoemd, omdat het gaat over de Ventoux en het fietsen. Wagendorp heeft dit altijd stellig ontkend, gezegd dat het een boek is over vriendschap en het vergaan van de tijd.

Wat mij betreft is het een wielerboek dat gaat over het vergaan van de tijd en vriendschap terwijl ze een berg opfietsen. En ik vond er niets aan. Ik vond het verhaal stom en kon me maar moeilijk inleven in de personages. Niet mijn ding.

Ga niet naar zee

Literaire liflafjes voor tussendoor

Ga niet naar zeeOndanks dat ik over het algemeen geen fan ben van verhalenbundels, heb ik kunnen genieten van Ga niet naar zee van Tommy Wieringa. Dat heeft er ook mee te maken dat ik dit boek direct na De dag na morgen las en Wieringa’s bloemrijke verhaalkunst als een verademing voelde na de ‘tien dooien voor een kwartje’-lectuur van Allan Folsom.

De bundel is een verzameling korte verhalen en columns over zijn leven thuis op het Twentse platteland, de rust van het klooster dat hij regelmatig bezoekt en de levendigheid van zijn rugbymaten. De verhalen blijven dicht bij Wieringa zelf, gaan over zijn eigen huis-, tuin- en keukenervaringen. Ook de licht- en schaduwzijde van het zijn van een schrijver komen aan bod en overpeinzingen over het leven die ermee gepaard gaan.

Een leuk detail is de voorstudie die langskomt over een oudere man die een jongere vriendin heeft. Het is een fragment, een idee dat Wieringa later heeft uitgewerkt tot het boekenweekgeschenk Een mooie jonge vrouw. Als laatste zin staat onder het korte verhaal: “Dit is een voorstudie. Al weet ik niet waarvoor.”

De verhalen zijn echt maar kort. Twee, hooguit drie pagina’s. Het zijn tussendoortjes, hapjes, tapas van literaire kunst van Wieringa. Door hun gebrek aan lengte zijn het bloemen in de dop die niet tot groei komen. Ze missen meer tijd om zich te ontwikkelen tot volle schoonheid. Toch zijn deze aanzetten, voorstudies, liflafjes als het ware, evengoed heerlijk om te lezen. Allemaal achter elkaar, zodat je juist gaat verlangen naar een complete roman van Wieringa. Of even tussendoor, om bij te komen van ander schrijfgeweld, je voorbereidend op de volgende lectuur die je onder je neus geschoven krijgt.

Een mooie jonge vrouw

Geslaagd boekenweekgeschenk van Tommy Wieringa

Een mooie jonge vrouw“Koop een boek en krijg daar gratis een mooie jonge vrouw bij!” Dat klinkt alsof de boekhandelaren wel erg omhoog zitten en ze zijn overgegaan op mensenhandel om hun talende verkopen aan te vullen en hun bestaansrecht te kunnen behouden. Nee hoor, het is gewoon Boekenweek!

Het boekenweekgeschenk is dit jaar geschreven door Tommy Wieringa en heet dus Een mooie jonge vrouw. Het gaat over een man van rond de veertig die een vijftien jaar jongere vriendin scoort. Letterlijk scoort: want zo voelt hij zich ook. Euforisch en onoverwinnelijk. Maar naarmate de jaren verstrijken doemen er andere, negatieve gevoelens op in hun relatie. Wat eerst niet zoveel leeftijdsverschil leek, verandert in een onoverbrugbare kloof die, ondanks de nodige kunstgrepen van de man, het einde van zijn leven op een roze wolk lijkt te zijn.

Ik ben fan van Wieringa, vond Joe Speedboot geweldig. Caesarion was qua verhaal wat minder, maar het taalgebruik was werkelijk meesterlijk. Alles over Tristan vind ik ook een heerlijk boek. Dit zijn de namen was weer wat minder, duister ook, maar qua taal en het neerzetten van personages heerst Wieringa zo hard.

Een mooie jonge vrouw is wederom een prachtige uiteenzetting van karaktereigenschappen. Heel geleidelijk vindt het verval plaats van het haantje dat een jonge meid scoort tot een (beetje zielige) oude man die zich laat vertellen wat hij moet doen in de hoop dat zij hem niet verlaat. Doe daar een portie subtiele humor bij en je hebt een heel vermakelijk boekje.

Ik heb mensen horen zeggen dat dit een meesterwerk van Wieringa zou zijn, eentje die niet onderdoet voor zijn andere boeken. Dat vind ik dan weer niet, daar is het verhaal mij simpelweg te kort voor. Ik vond het leuk om te lezen en een mooie aanvulling in Wieringa’s oeuvre, maar ik zet dit boekje niet gelijk met zijn andere romans. Als boekenweekgeschenk vind ik het zeer geslaagd. Het is niet te moeilijk, saai of droog. Het bevat subtiele humor, herkenbare situaties en is een mooi afgerond verhaal.

Knielen op een bed violen

Jan Siebelink – Knielen op een bed violen: zware kost maar een prachtig verhaal

Knielen op een bed violen‘Ik ben altijd bang geweest om het complete verhaal te vertellen: het geleidelijke maar onstuitbare afglijden van een zachtaardig maar in zijn jeugd verwond man – vluchtend in het zwartste calvinisme – en het verdriet dat hij in zijn naaste omgeving veroorzaakt. Het is ook het verhaal van een grote liefde. Een man en een vrouw: de een wil overleven in het hiernamaals, de ander in het nu.’ (uit een brief van de auteur aan zijn uitgever)

In 2005 wint dit boek de AKO Literatuurprijs. Enkele maanden geleden kwam ik het, nog ongelezen, voor slechts €2,50 tegen in een tweedehands-boekenwinkeltje. Daar kon ik het toch niet voor laten liggen. Zonder eigenlijk echt te weten waar het over gaat heb ik het boek meegenomen naar huis. Eenmaal aan het dikke boek begonnen, heb ik het in een ruk uitgelezen. Het is een aangrijpend verhaal, een romantische verhaaltelling met een zwart randje.

Hans is bloemen- en sierplantenkweker. Hij is gelukkig getrouwd, heeft een zoon die hij op handen draagt en hem adoreert en zijn vrouw is zwanger van hun tweede kindje. Een dochter, hoopt Hans. Ze hebben het thuis niet breed, de zaken gaan niet goed, maar ook niet echt slecht. Het maakt niet uit, ze zijn gelukkig met elkaar. Wat een zoetsappigheid, wat een geluk en wat een blijdschap. Tot er drie mannen in lange zwarte jassen met grote koffers vol boeken over de Heere en de boodschap van God door het gat van de heg kruipen.

Ik ben niet religieus opgevoed. Ik heb nog nooit een passage uit de bijbel gelezen. Ik ken het kerstverhaal en de ark van Noah, daarna houdt het ver op wat betreft mijn kennis van religieuze verhalen. Daardoor had ik moeite met de vele kerkelijke taal in dit boek. Psalmen, gebeden, diensten van de orde ‘zwarte kousenkerk’ (maar dan nog een tandje duisterder, grauwer en deprimerender); het maakt dit boek pittig om te lezen.

Tijdens het lezen voel ik liefde en warmte voor Hans en zijn vrouw, maar ik veracht hem als hij zijn gezin weer in de steek laat voor zijn ‘broeders’ en weer een nieuwe dienst. Zijn liefde voor de bloemen en planten die hij kweekt is vertederend, zijn afkeer tegen zijn jongste zoon (waarvan hij had gehoopt dat het een dochter zou zijn) vreselijk. Samen met zijn vrouw vraag ik me hardop af (tijdens het lezen, maar alleen als ik alleen thuis ben, hoor. Ga dat niet in de trein doen, natuurlijk) waarom hij het zo ver laat komen. Hoe kan hij dit doen, zo ver doorslaan naar die duistere kant, als dat nu juist hetgeen was waarom hij zijn vader vroeger verachtte? Ziet hij dan niet dat hij net als zijn vader wordt? Of nee, toch niet, er zit veel liefde in deze man, hij is zeker anders dan zijn vader. En toch raakt hij meer en meer verwijderd van zijn gezin.

Dit boek is een prachtige worsteling om te lezen: zwaar door het kerkelijke taalgebruik en omdat het zo’n dikke pil is. Ook zwaar omdat het helemaal niet leuk is wat die calvinistische broeders Hans en zijn gezin aandoen met hun gedonderpreek. Maar prachtig omdat de liefde altijd de boventoon voert, de korte hoofdstukken je zonder het te beseffen zo weer vijftig pagina’s verder brengen en de beeldende schrijfstijl, de sympathieke karakters en het mooie verhaal. Wat mij betreft dik verdiend, die AKO Literatuurprijs.

Kleine vogel, grote man

Marente de Moor – Kleine vogel, grote man: verzameling sombere columns

Kleine vogel grote man‘Ontlezing’- het onheilspellende o-woord waar heel boekenminnend Nederland overstuur van raakt. Om mensen en vooral jonge mensen op een prettige manier duidelijk te maken dat het lezen van literatuur heel aangenaam kan zijn en tegelijkertijd onze kijk op de wereld een beetje kan veranderen is een nieuwe reeks opgezet, de Literaire Juweeltjes Reeks.

Elke maand verschijnt een nieuw Literair Juweeltje, een goed toegankelijke tekst van een bekende schrijver in een mooi vormgegeven boekje. Kleine vogel, grote man is een verzameling columns van schrijfster Marente de Moor die eerder verschenen in Vrij Nederland.

Ik ben een sucker voor dit soort boekjes. Ze liggen op de toonbank van de Bruna, de Polare, of welke boekenwinkel ook en dringen zich met een grote rode sticker (“Maar €1,50!”) aan je op als je datgene wat je wel nodig hebt aan het afrekenen bent. Ohw, oké dan, doe die er ook maar bij.

Deze bundel met columns viel helaas een beetje tegen. Marente de Moor heeft een mooie tekenende schrijfstijl en ook haar nuchterheid bevalt me wel. Maar alle columns hebben voor mij een te sombere inslag. Niet heel erg uitgesproken verdrietig, maar de drukkende enigszins negatieve sfeer die (bijna) elke keer geschetst wordt, staat me gewoon tegen.

Zoals gezegd beviel de schrijfstijl me wel. Korte verhalen, columns, zijn ook niet mijn ding. Wellicht dat een echt boek van De Moor me meer zal bekoren.

Storing

Marga Minco – Storing: twaalf keer hetzelfde, maar dan iets anders verteld

StoringStoring is een bundel van twaalf korte verhalen die de schrijfster de afgelopen jaren schreef. De onderwerpen zijn verschillend, maar de stijl is steeds onmiskenbaar die van Minco: helder, precies, en met een ingehoudenheid die een maximum aan zeggingskracht bereikt. Hoe afwisselend de verhalen ook zijn, vaak komen zijdelings de oorlogsjaren in beeld: een opmerking of een toevallige ontmoeting is aanleiding voor een herinnering, zoals in het verhaal ‘December Blues’, over een korststondige verhouding tijdens de donkere bezettingsjaren. ‘Ik kom altijd weer op die periode ’40-’45 terug, ik wil het vaak niet, maar die jaren hebben mij het hevigst aangegrepen,’ zo zegt ze zelf. Het onvermogen om je eigen geschiedenis los te laten, dat is en blijft het grote thema in het werk van Marga Minco, een gegeven dat ze bijvoorbeeld deelt met de door haar geliefde auteur Patrick Modiano. Storing is een indrukwekkende verzameling verhalen over noodlot en herinnering, van een van onze belangrijkste schrijvers.

Volgens bovenstaande flaptekst van het boek zijn de verhalen allemaal verschillend en afwisselend. Zo heb ik dat niet ervaren. Wat mij betreft gaat het in dit boek twaalf keer over hetzelfde; een vrouw die terugdenkt aan de tijd dat ze als Joods meisje ondergedoken zat ten tijde van de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. Op zich een thema wat mij altijd boeit en wat ik intrigerend vind. Maar het is op een gegeven moment niet leuk meer als je aan een nieuw (kort) verhaal begint en je afvraagt of dit nu een vervolg is op een eerder verhaal of dat je dit gewoon al eens gelezen hebt in het verhaal ervoor. Of het verhaal daar weer voor. Alsof er een plaat blijft hangen.

Wellicht dat dit boek ook niet bedoeld is om in één keer uit te lezen. Misschien moet je zo af en toe weer een verhaaltje lezen. Dat zal dan waarschijnlijk beter bevallen. Alhoewel ik me dan nog steeds dezelfde vragen zou stellen, aangezien ik dat wat ik gelezen heb niet snel vergeet.

De schrijfstijl zelf van Marga Minco vind ik wel mooi. Ze laat mooie leegtes over die je zelf kunt invullen en dan weet je nog niet of je het nu goed hebt of niet. Ik vind het fijn als niet alles letterlijk is uitgespeld in een boek. Laat ook wat aan de verbeelding over. Wat dat betreft had ik Storing mooier gevonden als de twaalf verhalen aaneengesmolten waren tot één roman. Maar ja… Ik ben dan ook geen fan van korte verhalen, dus waarschijnlijk was dit boek van tevoren al gedoemd om niet te slagen in mijn ogen.