Rode liefde

Never judge a book by its cover!

Rode liefdeRode liefde kreeg ik toegezonden van Uitgevrij Anthos|Ambos, zo maar. Of zoals het kaartje zegt: “We dachten dat deze roman wel eens iets voor jou zou kunnen zijn.” Wat attent! En voel me vereerd dat ze aan me denken. Alleen wat voor een boek is het…?

De titel is Rode liefde. Op de voorkant een vrouw in sixties/seventies stijl gekleed. Hmmm… Dat spreekt me niet direct aan. Wat is dit? Een bouquetreeksromannetje? En dan gaat het ook nog eens over de Koude Oorlog en contraspionage. Ik ben nog steeds niet getriggerd. Maar afgaande op het vertrouwen van de uitgeverij, ben ik er toch in begonnen.

De Engelse (originele) titel is Red Joan, dat klinkt al wat minder zoet dan Rode liefde. En het dekt wat mij betreft ook iets meer de lading. Het boek gaat over een bejaarde dame die door de Engelse politiedienst verdacht wordt van spionage tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. In die tijd is Joan een jonge vrouw en woont ze regelmatig lezingen bij van voorstanders van het communisme. Ze wordt verliefd op één van de leiders van deze studentenbeweging. Als ze bij een geheim onderzoekproject komt te werken, waar aan de ontwikkeling van de atoombom wordt gewerkt, staat ze voor een moeilijke keuze. Deelt ze de bevindingen van haar collega’s met de vrienden van haar geliefde? Of niet?

Ambos|Anthos heeft gelijk gekregen. Ik vond dit inderdaad een spannend en leuk boek. ‘Never judge a book by its cover’ is een bekende uitspraak en dat geldt ook voor Rode liefde. Het heeft een mooie mix van spanning, wetenschap, geschiedenis en romantiek. Door de tijdsprongen tussen heden en verleden blijf je geboeid en spannend naar wat er staat te gebeuren. Het wordt nergens saai, te zoet of te ingewikkeld (al kan Joan’s geliefde Leo soms wat doorratelen). Een meeslepende, spannende roman dus!

Post voor mevrouw Bromley

Fascinerend boek over vriendschap, lafheid en moed

Post voor mevrouw BromleySinds enige tijd houd ik op mijn mobiel een lijstje bij met boeken die ik nog eens wil lezen. Als ik op tv, of in de krant, tijdschrift, etc., iets zie over een boek dat me interessant lijkt, dan gaat deze op dat lijstje. En dat lijstje groeit snel! En helemaal bovenaan stond Post voor mevrouw Bromley van Stefan Brijs. Ik weet niet meer waarom ik deze titel er destijds op heb gezet, maar wel dat het één van de eerste titels was die ik noteerde. Maar zoals dat wel vaker gaat, wordt zo’n lijstje niet chronologisch afgewerkt en komt het vaker voor dat de laatst genoteerde titels als eerste worden gelezen.

Afijn, Stefan Brijs dus. Geen idee meer waarom deze op mijn lijstje is gekomen, maar ik besloot het boek te kopen, vertrouwende op mijn eigen ik die de titel er maanden geleden genoteerd heeft. En ik ben blij dat ik dat gedaan heb, want wat een mooi boek vond ik dit. Nog dagen na het lezen van de laatste regels heb ik vol verwondering de thema’s vriendschap, moed en lafheid laten passeren in mijn hoofd. Want niet alles is zoals je in eerste instantie denkt dat het is. Wat in eerste instantie als laf wordt gezien, kan later als moedig worden geprezen.

Post voor mevrouw Bromley gaat over twee jongens in Londen. De eerste wereldoorlog is net uitgebroken en mannen worden opgeroepen om zich te melden bij het leger. Martin is pas zeventien en dus te jong, maar hij wil zich graag aansluiten bij de duizenden jongemannen die naar het front vertrekken. Zijn vriend John is negentien en dus oud genoeg, maar hij wil liever zijn studie afronden en heeft totaal geen interesse om zich in de loopgraven te begeven.

Uiteindelijk vertrekt Martin naar het front en blijft John achter in Londen. Wat zich ontrafelt is een intrigerend verhaal over vriendschap, maar ook over de keuze om te gaan vechten of juist niet. John bevindt zich in een lastige positie en worstelt dagelijks met zijn eigen gevoelens en die van de wereld om hem heen.

Het mooiste aan dit boek vind ik de dilemma’s waar de hoofdpersonen mee worstelen en hoe ze omgaan met hun geweten en de druk van de maatschappij om hun heen. Brijs weet het zo te schrijven dat lafheid moedig is en moed juist verkapte lafheid. Maar dit zonder waardeoordeel. Laf is niet perse slecht, moed niet perse goed. Heel intrigerend allemaal, maar moeilijk om het zo uit te leggen. En nu ik dit tik komen opnieuw vragen in me opborrelen. Fascinerend boek dat ook na het uitlezen blijft naborrelen in het hoofd.

Hitlers Furiën

Schokkend boek over de rol van Duitse vrouwen aan het Oostfront

Hitlers FuriënHet is niet het meest gezellige onderwerp om over te lezen; de Tweede Wereldoorlog. Van jongs af aan had deze geschiedenis altijd al een uitwerking op me. Ik kan me herinneren dat ik op de lagere school geïnteresseerd was in een boek vol foto’s van de platgebombardeerde stad Wageningen. En als kind opgroeiende in datzelfde Wageningen werd er ook altijd uitgebreid stil gestaan bij de jaarlijkse dodenherdenking en het vieren van de vrijheid.

Sindsdien zijn jaren verstreken, maar nog elk jaar kom ik terug naar Wageningen om de vrijheid te vieren op 5 mei. Dat vind ik belangrijk. Het is goed om stil te staan bij de vrede in eigen land en de oorlogen die elders in de wereld gevoerd worden. Vierenzeventig jaar geleden was die oorlog nog in ons eigen land. Dat is echt niet zo lang geleden.

Ik heb de nodige romans gelezen die zich afspelen in WOII. Het boek Hitlers Furiën van Wendy Lower is echter geen roman. Dit boek is het resultaat van een jarenlang archiefonderzoek door Lower naar de rol die de Duitse vrouwen speelden aan het Oostfront.

Tot nu toe was de rol van vrouwen (secretaresses, verpleegsters en echtgenoten van de Duitse officieren) onderbelicht in de geschiedschrijving. Na de oorlog zijn ook maar weinig vrouwen veroordeeld voor hun aandeel in de gruwelijkheden die plaatsvonden in concentratiekampen en tijdens de Jodenvervolging. De overwegende gedachte dat Duitse vrouwen onwetend thuis zaten en voor de kinderen zorgden, onbekend met de onmenselijke gruweldaden van hun echtgenoten, blijkt niet juist te zijn.

Een aantal vrouwen worden er in dit boek specifiek uitgelicht; secretaresses, zusters en echtgenoten van Duitse officieren. Sommigen zijn slechts getuigen of profiteurs van de Jodenvervolging. Anderen nemen deel aan het afvoeren en doodschieten van de joden. Het is verschrikkelijk om te lezen tot wat deze vrouwen in staat waren. Onvoorstelbaar ook dat een vrouw die in een Joods getto nog kinderen doodschoot, na de oorlog heeft kunnen werken op een gemeentelijke afdeling voor kindwelzijn. Hoe schizofreen is dat??

Wendy Lower onthult in haar boek tot wat deze vrouwen in staat waren. Ze schrijft over de tijd van politieke onrust waar de vrouwen in opgroeiden, de antisemitische sfeer en de kans die de vrouwen in het nazitijdperk kregen om meer te zijn dan alleen ‘moeder de vrouw’. Ook de tijd na de Tweede Wereldoorlog beschrijft Lower uitgebreid en dan met name de berechting van de vrouwen.

Tijdens het lezen vergat ik dat dit over meer dan 74 jaar geleden gaat. Het lijkt haast fictie; onvoorstelbaar dat dit heeft plaatsgevonden, dat mensen dit echt hebben kunnen doen. En ik werd kwaad, pisnijdig eigenlijk, toen ik las dat ze als oude dametjes vredig konden sterven in hun oude luie stoel, zonder berecht te zijn voor wat ze gedaan hebben.

Met andere woorden: Hitlers Furiën is geen leuk boek. Het is wel een goed boek. Het is goed om te blijven leren van wat is gebeurd. En wat er, helaas, nog steeds gebeurt. Ook al maakt het me kwaad en verdrietig, angstig misschien zelfs, ik wil hier over blijven lezen. Over blijven horen. Over blijven zien. En wellicht levert dat een wijze les op, iets waar we van kunnen leren. Zodat we de vrijheid kunnen blijven vieren in Nederland. En hopelijk ook in de rest van de wereld.

 

Een boek voor Hanna

Jammergenoeg veel irritatiefactoren in op zich mooi verhaal

Een boek voor HannaIn het voorwoord van dit boek legt de schrijfster uit dat dit verhaal niet waar gebeurd is, maar dat het gebaseerd is op het levensverhaal van een vrouw die ze heeft leren kennen. Ze zegt: “dit is geen boek over Hanna, maar een boek vóór Hanna.” Tijdens het leven van deze Hanna heeft de schrijfster haar talloze keren gesproken. Omdat toen het idee voor een boek nog niet bestond, heeft ze echter niet de juiste vragen kunnen stellen om een biografische roman te kunnen schrijven. Vandaar dat ze dit verhaal baseert op wat Hanna haar destijds heeft verteld over haar leven.

Hanna is een jong tienermeisje als ze met andere Joodse meiden emigreert vanuit het Duitse Leipzig naar Denemarken. De bedoeling was om van daaruit naar Israël te verhuizen, maar de Tweede Wereldoorlog breekt uit, Hanna moet onderduiken. Uiteindelijk wordt ze, net als haar vriendinnen, toch opgepakt en naar Duitsland gezonden: Theresienstadt. Vanaf dan is het enige dat de meiden nog kunnen doen; overleven.

Het is een mooi verhaal, met eerlijke gevoelens en zonder vals sentiment. Het is een verhaal over opgroeien, vriendschap, eenzaamheid en natuurlijk de hel van het concentratiekamp Theresienstadt. Toch heb ik een aantal problemen met dit boek. Ten eerste het lettertype. Het is me wat te groot, waardoor ik in eerste instantie het idee heb een jeugdboek te lezen.

Dat gevoel wordt versterkt door het geforceerd toevoegen van geschiedeniskundige feiten. Uiteraard is het belangrijk dat de lezer weet wat er op dat moment afspeelt in de oorlog, maar in plaats van deze belangrijke achtergrondinformatie toe te lichten buiten de verhaallijn om, wordt het geforceerd in dialogen gebracht die de hoofdpersonages met elkaar hebben. Hierdoor komen de dialogen onrealistisch over en word je uit het verhaal gebracht.

En dan als laatste nog de verklarende woordenlijst. Prima dat deze er is,  want er worden een flink aantal Joodse termen en begrippen gebruikt die die toelichting nodig hebben. Maar deze woordenlijst achter in het boek, zit direct na de chronologische lijst van gebeurtenissen. Met als gevolg: ik zoek een term op pagina 1 van het verhaal op in de lijst, blader na het begin van de verklarende woordenlijst en zie op de bladzijde links staan (SPOILER!!) dat Hanna en Samuel in 1948 aankomen in Israël. … Ok, ben ook niet gek. Ik begrijp dat de schrijfster geen boek kan baseren op iemands leven, als die persoon het kamp niet overleefd had. Maar toch. Ik begin het boek, maar stuit meteen al op het einde van het verhaal. Dan is de lol er ook een beetje vanaf natuurlijk. Sowieso is het geen ingewikkeld boek, wat mij betreft is de gebeurtenissenlijst overbodig. Het is geen studieboek.

Wat vond ik er nu uiteindelijk van? Zoals ik al zei: het eigenlijke verhaal is best mooi. Maar de irritatiefactoren hebben het lezen minder leuk gemaakt, waardoor het verhaal me tussen de vingers door glipt. Het blijft niet hangen, pakt niet. Zonde, want ik denk dat het met wat kleine aanpassingen een prachtige roman is.

De bibliothecaresse van Auschwitz

Antonio Iturbe – De bibliothecaresse van Auschwitz: feiten of fictie? Verwarrend.

de bibliothecaresse van auschwitzTe midden van de horror en ellende van Auschwitz is pal onder de ogen van de nazi’s in het geheim een schooltje opgezet. Op een plek waar boeken streng verboden zijn, verbergt de veertienjarige Dita onder haar jurk de kleinste en meest clandestiene bibliotheek die ooit heeft bestaan. De acht boeken worden door haar en de andere kampgenoten gekoesterd als schatten. Dita toont ons een prachtige les in moed: ze geeft niet op en verliest nooit de wil om te leven of om te lezen. Zelfs op die verschrikkelijke plek geldt voor haar dat verhalen je kunnen meevoeren naar een andere wereld. De bibliothecaresse van Auschwitz is een ontroerend verhaal over overleven in de verschrikkelijjkste omstandigheden. Over hoe verhalen mensen kunnen helpen en de moed van een jong meisje om ze te bewaken.

Dit boek gaat niet alleen over Dita, de bibliothecaresse. Het gaat ook over Freddy Hirsch en Rudi Rosenberg. Hirsch was een mede-kampbewoner en leidde het illegale schooltje. Hij gaf Dita de taak als bibliothecaresse. Rudi Rosenberg was ook een gevangene en ontsnapte uit het kamp. Deze drie mensen hebben echt bestaan (Dita leeft nog) en in dit boek wordt hun verhaal verteld. Of beter gezegd: de drie verhalen. Op een of andere manier vloeien deze drie verhalen niet makkelijk samen, ondanks dat ze alledrie tegelijkertijd in het kamp zaten. Doordat de schrijver geen van de personages te kort wil doen, vervalt hij af en toe in een geschiedenisboek-achtige stijl door te vertellen over de jeugd van Hirsch en de achtergrond van Rosenberg. Het boek blijft het meest een roman met vloeiende vertelstijl zolang Iturbe over Dita blijft schrijven. Het is jammer dat door de toevoegingen van de verhaallijnen van Hirsch en Rosenberg de roman als los zand aan elkaar hangt.

Ik noem Hirsch en Rosenberg personages. Dat is niet eerlijk, aangezien deze mensen echt geleefd hebben. Iturbe maakt echter van zijn schrijversvrijheid gebruik door zijn boek te baseren op de feiten.  Dat wil zeggen: het verhaal, de roman, die om die feiten heen opgebouwd is, is fictie. En met deze vreemde mengeling van waargebeurd en ‘voor de sfeer erbij verzonnen’ (zo noem ik het maar even), heb ik veel moeite. Wat is nu waargebeurd? Hoe kan hij Hirsch’ gedachten en twijfels opschrijven, zijn die echt? Was het echt zo’n persoon? Of is het voor het verhaal beter om hem zo te omschrijven? En hoe weet je wat de nazi die verliefd wordt op één van de meisjes heeft gevoeld en gedacht, om nog maar een voorbeeld te noemen.

Eerlijk gezegd weet ik niet goed wat ik van dit boek vindt. Het is een dubbel gevoel waar ik mee worstel. Het verhaal van Dita is prachtig; de troost van de boeken, haar persoonlijkheid, haar kracht en moed. De omschreven verschrikkingen die kampbewoners dagelijks moeten doorstaan geven een inkijkje in de gruwelijkheden die de nazi’s in hun kampen dagelijks uitoefenden. Het is onvoorstelbaar dat dit op grote schaal gebeurde. Deze vreselijke geschiedenis blijft boeien en intrigeren, een les voor de toekomst die ons moet blijven herinneren dat dit nooit meer mag voorkomen. Alleen daarom al is De bibliothecaresse van Auschwitz een waardevol boek. Ik had alleen gewild dat Antonio Iturbe zich meer bij de feiten had gehouden. Dan maar geen roman, dan maar een ooggetuigenverslag of een geschiedenisboek. Dan had ik dit boek meer gewaardeerd.

De wolkenjagers

Robert Mawson – De wolkenjagers: middelmatig, helaas

De wolkenjagers1943. De rust in het dorpje Bedenham wordt wreed verstoord met de komst van ruim drieduizend Amerikaanse soldaten. Iedere ochtend, nog voor zonsopgang, vertrekken honderden van hen in bommenwerpers richting Duitsland. Velen keren nooit terug.

Heather, Billy’s lerares, wacht al anderhalf jaar op bericht van haar man die met zijn legeronderdeel naar Azië is gestuurd. Het is zeer de vraag of hij nog leeft.

Tot ze John Hooper ontmoet, een getraumatiseerde Amerikaanse piloot die bij een ongeluk zijn complete bemanning verloor en zelf op miraculeuze wijze overleefde. Tussen Heather en John groeit meer dan vriendschap. Hun liefde vormt het enige lichtpuntje in de duisternis van de oorlog. Maar beiden zijn zich ervan bewust dat deze liefde ook een keerzijde heeft…

Toegegeven, bovenstaande klinkt een beetje Bouquetreeksachtig, te zoet voor woorden. Zoet wordt het echter nergens in dit boek, waarschijnlijk omdat de auteur een man is en zich veel liever verliest in gedetailleerde beschrijvingen van bommenwerpers, vliegtuigcockpits en wapenmaterieel. Regelmatig wordt het verhaal ook onderbroken door een verslag van de oorlog, alsof je een geschiedenisboek aan het lezen bent, en niet zo zeer een roman. Het verstoort de flow van het verhaal naar mijn mening te veel.

Het duurt sowieso vrij lang voor het verhaal pakkend wordt. De vele personages vliegen je vanaf de eerste pagina’s al om je oren en het is lastig bij te houden wie nu wie is. En als het dan spannend wordt, dan verschuift het verhaal ineens weer van perspectief voor een geschiedenisles of door verder te gaan met het levensverhaal van een volgend personage. Erg storend.

De episoden waarin de vluchten worden omschreven en wanneer de bemanning onder vuur genomen wordt door de Duitse jagers, zijn erg spannend. Aan het einde van het boek draait het steeds meer om deze missies, daardoor leest het laatste deel een stuk sneller dan de eerste helft. Ondanks dat overstijgt dit boek de middelmatigheid niet. Helaas.

Dit is om nooit meer te vergeten

Helga Deen – Dit is om nooit meer te vergeten: inspirerend dagboek vanuit Kamp Vught

Dit is om nooit meer te vergeten‘Lieve, lieve jongen laat je gedachten en verlangens de mijne kruisen…,’schrijft Helga Deen op 8 juli 1943 in een brief aan haar vriend Kees. Het zijn haar laatste woorden vanuit kamp Westerbork, vlak voordat zij in Sobibor vermoord wordt.

Helga Deen hield een dagboek bij in kamp Vught, een aangrijpende en ontroerende getuigenis van het dagelijkse leven in een concentratiekamp. Ze wordt heem en weer geslingerd tussen liefde en afkeer, tussen wanhoop en optimisme. Plotseling beroofd van alles wat haar vertrouwd was, schrijft ze op indrukwekkende wijze hoe ze zo waardig en bezield mogelijk probeert te leven.

Meer dan zestig jaar later zijn Helga’s dagboek en brieven teruggevonden in een schooltas, door de zoon van de vriend van wie ze zo hartstochtelijk hield.

Er dringen zich vergelijkingen op met Anne Frank en Etty Hillesum, maar toch is hier een heel eigen stem hoorbaar: intens, lyrisch, wanhopig, geërgerd, bang soms, maar tot het laatst vitaal.

Helga Deen woonde in Tilburg toen ze gedeporteerd werd naar kamp Vught. Het is ‘onze’ Anne Frank. Vandaar dat dit boek al enige tijd op mijn verlanglijstje stond om te lezen.

Het dagboekje beslaat een periode van slechts een maand, zo lang zat ze in Kamp Vught. Haar taalgebruik is soms poëtisch, vaak wat warrig en van de hak op de tak springend. Ze is moe en bang, dat is goed terug te lezen in haar woordgebruik. Maar hoe bijzonder is het ook weer dat ze zich richt op de schoonheid van de natuur, die ze nog om zich heen kan zien. Zonsondergangen worden uitgebreid beschreven, wandelen in een stortbui werkt rustgevend en wat blij is ze met de bomen in en rondom het kamp.

Het is niet altijd makkelijk om de tekst goed te volgen, mede door de poëtische inslag (nooit mijn sterkste punt geweest) en het warrige ervan. De introductie van Ad van Liempt en het chronologische verslag in het nawoord zorgen voor de opheldering en het in de juiste context plaatsen van haar teksten. Het is een schrijnend verslag over een jonge vrouw (ze was pas achttien) die zo verlangt naar haar vriendje. Ze ergert zich aan de asociale mede-kampbewoonsters en vindt dat ze te weinig brieven ontvangt van haar vrienden. Wat ik heel knap vind is dat ze ondanks dat positief probeert te zijn en ze hekelt zichzelf als haar dat niet lukt. Ze moet een sterke jonge vrouw zijn geweest, dat ze dat in die omstandigheden nog kon en wilde zijn.

Het is maar een kort verslag en je leert Helga niet zo goed kennen als Anne Frank in haar dagboek, wat een aanzienlijk langere periode besloeg. Maar het geeft een aardig inzicht in haar sterke persoonlijkheid (met name door de brieven van haar vriend en beste vriendin die ook in het boek terug te lezen zijn) en haar vitaliteit en drang naar positivisme is een inspiratie voor anderen.

Het lot van de familie Meijer

Charles Lewinsky – Het lot van de familie Meijer: een meeslepende familiegeschiedenis

Het lot van de familie MeijerAls op een nacht in 1871 een ver familielid aan de deur van de Meijers klopt, kan niemand vermoeden dat hun leven vanaf dat moment radicaal zal veranderen. Hun wereld in het dorp Endingen is op dat moment klein, maar nog intact.
Dan duikt wervelwind Janki op, een ver familielid, al weet niemand er het fijne van. Een jaar later heeft hij een bruid – de aangenomen dochter annex dienstmeid Chanele, een vrouw die op vele momenten een beslissende rol gaat spelen in het leven van de Meijers – en een stoffenwinkel in Baden.
Vijf generaties beslaat de geschiedenis van de Meijers, een geschiedenis vol liefdesgeluk en levensdroefenis, en vol strijd om succes en acceptatie. En steeds raakt de wereld een stukje meer uit zijn voegen.

Ik ben een ontzettend commerciële lezer. Toen dit boek enkele jaren dus met veel bombarie werd aangeprezen, was ik uiteraard meteen nieuwsgierig. Maar het is zo’n ongelooflijk dikke pil, 658 pagina’s, dat er altijd wel leukere, dunnere, goedkopere boeken waren die eerst gelezen moesten worden. Onlangs ontdekte ik in Tilburg een tweedehandsboekenwinkeltje. Foute boel natuurlijk. Ik kwam er alleen maar wat boeken afleveren, echt. Maar uiteindelijk ging ik met een net zo zwaar gevulde tas weer naar buiten; met nieuwe ‘oude’ boeken. Waaronder Het lot van de familie Meijer.

Gekeuvel
In het begin viel het wat tegen. Aan de vele Joodse termen en namen moest ik wennen. Er zit wel een verklarende woordenlijst achterin, maar ik vind niets vreselijker als wanneer je de flow van het lezen moet onderbreken omdat je iets moet opzoeken. Daarnaast kabbelde het verhaal op een laag tempo voort. De personages hadden me nog niet echt gepakt en het was me onduidelijk hoe in hemelsnaam ruim zeshonderd pagina’s gevuld moesten worden met dit gekeuvel.

Toch zit je dan ineens al tweehonderd pagina’s verder in het verhaal en vraag je je af hoe dat nu gaat met Chanele, Mimi en Janki. Wat staat er te gebeuren met de kinderen van Chanele en ach en wee, zal Mimi ooit moeder worden. Het leest als een soap! Het grijpt je bij de lurven en laat je niet meer los. Tot de laatste pagina bleef het boeiend en ergens is het jammer dat ik nu niet weet hoe het zal vergaan met Irma, Moses, Desiree, Rachel en meneer Grün. Hun verhaal blijft ongetwijfeld doorkabbelen, maar dat is niet meer op papier gezet.

Zware literatuur
Naast de boeiende familieverhoudingen en liefdesperikelen, spelen ook de wereldgebeurtenissen die zich op de achtergrond afspelen een grote rol in het boek. Het begint in 1871 en het laatste hoofdstuk speelt zich in 1945 af. De Meijers worstelen met oorlogen, dienstplicht en opkomend antisemitisme. Het voegt een extra dimensie toe aan de dagelijkse beslommeringen van de familie. Hierdoor moet ik mijn eerdere vergelijking met een soap ook wat bijstellen, want het heeft duidelijk meer inhoud dan een seizoen Goede Tijden, Slechte Tijden. Het geeft inzicht in hoe het een gemiddeld Joods gezin het heeft kunnen vergaan in Zwitserland in deze tijdsspanne.

Het lot van de familie Meijer heb ik met veel plezier gelezen. Het is een mooie en boeiende  familie-epos. Nu is het tijd voor een wat minder dik en zwaar boek, om de polsjes wat verlichting te bieden. Dat is hooguit het enige negatieve wat ik ervan kan zeggen: het is zo’n zwaar boek!!

Storing

Marga Minco – Storing: twaalf keer hetzelfde, maar dan iets anders verteld

StoringStoring is een bundel van twaalf korte verhalen die de schrijfster de afgelopen jaren schreef. De onderwerpen zijn verschillend, maar de stijl is steeds onmiskenbaar die van Minco: helder, precies, en met een ingehoudenheid die een maximum aan zeggingskracht bereikt. Hoe afwisselend de verhalen ook zijn, vaak komen zijdelings de oorlogsjaren in beeld: een opmerking of een toevallige ontmoeting is aanleiding voor een herinnering, zoals in het verhaal ‘December Blues’, over een korststondige verhouding tijdens de donkere bezettingsjaren. ‘Ik kom altijd weer op die periode ’40-’45 terug, ik wil het vaak niet, maar die jaren hebben mij het hevigst aangegrepen,’ zo zegt ze zelf. Het onvermogen om je eigen geschiedenis los te laten, dat is en blijft het grote thema in het werk van Marga Minco, een gegeven dat ze bijvoorbeeld deelt met de door haar geliefde auteur Patrick Modiano. Storing is een indrukwekkende verzameling verhalen over noodlot en herinnering, van een van onze belangrijkste schrijvers.

Volgens bovenstaande flaptekst van het boek zijn de verhalen allemaal verschillend en afwisselend. Zo heb ik dat niet ervaren. Wat mij betreft gaat het in dit boek twaalf keer over hetzelfde; een vrouw die terugdenkt aan de tijd dat ze als Joods meisje ondergedoken zat ten tijde van de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. Op zich een thema wat mij altijd boeit en wat ik intrigerend vind. Maar het is op een gegeven moment niet leuk meer als je aan een nieuw (kort) verhaal begint en je afvraagt of dit nu een vervolg is op een eerder verhaal of dat je dit gewoon al eens gelezen hebt in het verhaal ervoor. Of het verhaal daar weer voor. Alsof er een plaat blijft hangen.

Wellicht dat dit boek ook niet bedoeld is om in één keer uit te lezen. Misschien moet je zo af en toe weer een verhaaltje lezen. Dat zal dan waarschijnlijk beter bevallen. Alhoewel ik me dan nog steeds dezelfde vragen zou stellen, aangezien ik dat wat ik gelezen heb niet snel vergeet.

De schrijfstijl zelf van Marga Minco vind ik wel mooi. Ze laat mooie leegtes over die je zelf kunt invullen en dan weet je nog niet of je het nu goed hebt of niet. Ik vind het fijn als niet alles letterlijk is uitgespeld in een boek. Laat ook wat aan de verbeelding over. Wat dat betreft had ik Storing mooier gevonden als de twaalf verhalen aaneengesmolten waren tot één roman. Maar ja… Ik ben dan ook geen fan van korte verhalen, dus waarschijnlijk was dit boek van tevoren al gedoemd om niet te slagen in mijn ogen.

Eilandpost

Mary Ann Shaffer – Eilandpost: warm, lief en intiem

EilandpostVoor de kust van Frankrijk, op het Engelse eiland Guernsey, heeft een groepje buurtgenoten de oorlog doorstaan door geregeld samen te komen en onder het genot van een eenvoudige aardappeltaart te praten over Hamlet, Jane Eyre en andere grote werken uit de wereldliteratuur. Wanneer zij door toeval in contact komen met Juliet, een schrijfster uit Londen die op zoek is naar een onderwerp voor haar nieuwe boek, ontspint zich een uiterst levendige correspondentie. Langzaam maar zeker wordt duidelijk wat de bewoners van de Kanaaleilanden hebben doorstaan tijdens de nazibezetting, en hoe de oorlog de vriendschap, saamhorigheid en onderlinge relaties van de eilanders op de proef heeft gesteld.

Juliet besluit af te reizen naar Guernsey om kennis te maken met het kleurrijke gezelschap waaruit de Guernsey Literary and Potato Peel Pie Society bestaat, en misschien zelfs haar volgende boek over hen te schrijven. Ze krijgt een steeds hechtere band met de bewoners van het eiland, en in het bijzonder met een jong meisje, wier moeder tijdens de bezetting werd gedeporteerd naar een werkkamp. Juliet raakt meer en meer gecharmeerd van het leven op Guernsey en wordt door de verhalen van de eilandbewoners gedwongen ook haar eigen leven en keuzes onder ogen te zien.

Eilandpost is een intieme en warme roman in brieven over een bont gezelschap dat de nazibezetting van de Kanaaleilanden overleeft. Shaffers personages worden zo treffend en vol gevoel beschreven dat de lezer onmogelijk niet geraakt kan worden door hun belevenissen. Daarbij schetst Shaffer een prachtig portret van Guernsey en van een bestaan afgezonderd van de rest van de wereld.

Reeds gepubliceerd op www.theSword.nl