Max Havelaar

Enigszins verwarrend

Op een boekenmarkt vind je nog eens iets. In mijn geval is dat ‘iets’ altijd ‘te veel’. Het is maar goed dat ik geen grotere tas had meegenomen; toen ik op een gegeven moment het aantal boeken niet meer kon dragen, was het thuis om naar huis te gaan!

Eén van de aanwinsten is deze modernere versie van Max Havelaar. Blijkbaar heb ik een gezegende jeugd gehad waarbij ik geen enkele keer verplicht ben geweest om dit boek te moeten lezen voor mijn lijst. Kortom; ik kende de titel, de naam van de auteur, maar meer wist ik er ook niet vanaf. Behalve dan dat veel mensen het een draak van een boek vonden.

Nu ben ik altijd wel nieuwsgierig naar ‘de klassiekers’; vaak vallen ze ook heel erg mee. Waarschijnlijk omdat ik ze niet op 16-jarige leeftijd heb móeten lezen, maar ze gewoon vrijwillig las. In mijn eigen tijd. Dus dat hoopte ik ook een beetje voor Max Havelaar. Maar mezelf kwellen met Oudnederlandsch vond ik iets te ver gaan, dus deze in ‘modern’ Nederlands herschreven versie vind ik helemaal prima!

Waar gaat Max Havelaar over? Tja… Het heet officieel ‘Max Havelaar of de koffieveilingen van de Nederlandse handelsmaatschappij’. En het begint ook met een heel wijsneuzerig figuur die voor zo’n koffieveiling werkt en daar uitermate trots op is. Maar behalve de inbreng van deze persoon (die deels het verhaal vertelt), gaat het eigenlijk helemaal niet over koffie. Het gaat over Nederlands-Indië, over uitbuiting, corruptie en onmacht. En over Max Havelaar.

Ik vond het een beetje een verwarrend boek. Er worden allerlei randfiguren opgevoerd die het verhaal van Max Havelaar gaan vertellen. Ik snap niet zo goed de functie van deze figuren, behalve dan dat het afwisseling brengt in de vertelstijl (ik vind Batavus Droogstoppel erg vermakelijk) en waarschijnlijk ook de visie op de zaken die Max Havelaar aan het licht wil brengen. Het is vooral een beetje verwarrend.

Uiteindelijk vond ik de basis van het boek wel interessant; de regenten, assistent-residenten, hoe het ‘werkte’ in Nederlands-Indië. Verder heeft het geen bijzonder diepe indruk gemaakt op me. Ik geloof wel dat het toen het uitgebracht werd, het een bijzonder boek was. En dat het wat dat betreft ook belangrijk is voor de geschiedenis van het koloniale verleden van Nederland. ík voel me na het uitlezen vooral opgelucht dat ik hier nooit een boekverslag van heb moeten maken.

 

Een klein leven

 

Mokerslag en ‘ugly cry’

Zo. Dit boek komt even aan als een mokerslag. Meerdere malen zelfs. En de ‘ugly cry’ komt ook meermalen voorbij. Kortom: gevaarlijk om in het openbaar te lezen, maar wat een geweldig boek.

Het verhaal speelt zich af in New York en gaat over vier vrienden. Ze ontmoeten elkaar op college, zijn room mates, elkaars beste maten en dat blijven ze ook hun hele leven lang. JB is de excentrieke kunstenaar, Malcolm de talentvolle architect, Willem de succesvolle acteur en Jude de mysterieuze advocaat. Jude draagt een verleden met zich mee waar hij niets over prijs geeft, iets dat zijn vrienden respecteren maar wat ze altijd doet afvragen wat Jude voor vreselijks heeft meegemaakt. Zijn zwijgen en fysieke problemen wijzen op iets verschrikkelijks.

Naarmate de jaren vorderen volg je de vier vrienden tijdens hun leven:  de vriendschap wordt hechter, klapt uit elkaar en ze worden weer opnieuw herenigd. Maar het is vooral Jude die je volgt; hij worstelt met zijn verleden, met zware fysieke pijnen en zijn twijfel en angst over de wereld om hem heen. Dat leidt soms tot pijnlijke situaties waarbij je als lezer zelf in elkaar krimpt omdat je zo graag wil dat het goed komt, of beter zal gaan.

Regelmatig vind ik het verhaal ook dichtbij komen. Vandaar dat de ‘ugly cry’ dan ook regelmatig bij mij opduikt tijdens het lezen (niemand is mooi als hij/zij huilt, Oprah verwoordde het ooit eens mooi als de ‘ugly cry’, vandaar). De fysieke pijnen, de schaamte, het niet willen accepteren, het vechten tegen de pijn, wauw… Dat komt dan echt wel even binnen. Begrijp me niet verkeerd: zo ellendig als de jeugd van Jude heb ik never nooit niet gehad, maar ik herken toch bepaalde gevoelens en struggles.

Het is zo mooi geschreven dat die 750 pagina’s geen probleem zijn; je wilt met elke pagina meer weten. De personages zijn zo mooi omschreven, dat zelfs de wat horkerige Malcolm en de lompe JB sympathiek worden. Het is geen vrolijk boek en alle ellende maakt het bij vlagen ook zware kost om te lezen. Maar als een boek me ’s nachts wakker laat liggen, me in elkaar laat krimpen, me kriebels in de buik geeft en me ongegeneerd hardop laat snikken en huilen, dan kan ik alleen maar juichen. Wauw… Wát een boek.

 

Within the sanctuary of wings

Overtuigend laatste deel drakenboeken

En begin ik ineens aan het laatste deel van de serie drakenboeken. Jammer, aan de andere kant wil ik onderhand toch weten hoe het afloopt! Althans, wat Isabella’s verhaal nu is. En in dit laatste deel word ik wederom niet teleurgesteld. Sterker nog, ik verslind het boek nagenoeg bij het uitlezen ervan. Wat een verhaal weer.

Isabella krijgt een tip van een gevonden drakenlichaam, ergens hoog in de bergen. Door de sneeuw is het lijkt goed geconserveerd gebleven, en het is van een tot nu toe nog onbekende drakensoort. Zoals verwacht gaan Isabella en haar team (met onder andere natuurlijk haar partner en collega Thomas en haar echtgenoot Suhail) op onderzoek uit. Natuurlijk is het moeilijk, natuurlijk vinden ze het lijkt, natuurlijk is het een bijzondere vondst en natuurlijk gaat het daarna gigantisch mis.

Ik kan niet te veel vertellen over wat er allemaal gebeurt zonder te veel te verklappen. Maar ik kan wel vertellen dat Isabella weer lekker onhandig en lomp is, ondoordacht en impulsief. En dat helpt haar soms wel en soms natuurlijk helemaal niet. Ze belandt in een bijzondere situatie en leeft haar droom en nachtmerrie tegelijk.

Ook in dit boek komt de vermoeiende politiek weer aan te pas, soms lastig om door te lezen en goed te begrijpen. Maar na The tropic of serpents begrijp ik nu dat ik het netjes moet doorlezen, anders begrijp ik het later in het verhaal niet meer. Maar juist omdat dit deel zo geweldig is (want ja, het wordt geweldig), is dat makkelijker op te brengen.

Within the sanctuary of wings is wat dat betreft een overtuigende afsluiter van een prachtige serie boeken. Geen onbevredigende losse eindjes of onuitgewerkte vraagtekens. Een einde zoals een einde zou moeten zijn met, uiteraard, altijd nog de mogelijkheid op nog een avontuur van Isabella Trent. Want we weten als lezer nu dan wel hoe ze Lady Trent is geworden en wat haar belangrijkste ontdekking is, maar het sluit nieuwe avonturen van deze eigenwijze sterke vrouw niet uit. Wie weet duikt ze in de toekomst toch nog eens op. Ik hoop het!

 

De een zijn dood

Krachtige personages in relatief weinig pagina’s

In De een zijn dood wisselt het verhaal een aantal keren van perspectief. Het begint bij een ex-rechercheur die tegenwoordig erfgenamen opspoort bij het overlijden van een persoon zonder vrienden en nabestaanden. Bij het overlijden van een kluizenaar weet hij in oude correspondentie twee jonge vrouwen terug te vinden die beide een grote rol in het leven van de overleden man hebben gespeeld. Als blijkt dat één van de vrouwen momenteel met een zware psychose kampt, besluit de ex-rechercheur samen met de andere vrouw het kapitaal te verduisteren. Dit met de gedachte dat niemand daar achter zal komen.

Na het perspectief van Wim de ex-rechercheur, verschuift het naar Sofie (de dame die samen met Wim het geld opstrijkt) en Francien (de vrouw met de psychose). Het is een mooi geschreven puzzel waarvan de stukjes langzaam in elkaar vallen en uiteindelijk tot een triest eindresultaat komen.

Wederom geen vrolijk boek dus van Bernlef, maar ik blijf het bijzonder vinden hoe de man in het hoofd van zijn personages kan kruipen en ze zo krachtig kan neerzetten in relatief weinig pagina’s. Daarnaast speelt het een groot deel af op het Schotse eiland Skye, waar ik onlangs nog op vakantie ben geweest. Dat geeft voor mij ook altijd een extra dimensie aan het verhaal; als het op een favoriete plek van mezelf afspeelt. Geheel suggestief natuurlijk, maar zo werkt dat nu eenmaal voor míj.

De korte hoofdstukken en vlotte schrijfstijl maken ook dit boekje tot een ééndagsboek: zo uit. Het verhaal heeft verder ook niet zo veel om handen, maar de sfeer beklijft en ook na het uitlezen gaan mijn gedachten uit naar de twee jonge vrouwen in het boek.

Als je het licht niet kunt zien

Sprookje in oorlogstijd

Eens in de zoveel tijd kom je een boek tegen dat je meesleept en niet meer loslaat. In mijn geval is dat zo met Als je het licht niet kunt zien van Anthony Doerr. Geen ingewikkeld verhaal, geen bijzondere zinnen of prachtige proza, korte hoofdstukken en ongecompliceerde personages. Maar het leest als een sprookje. Een verhaal dat je begint te lezen en waar je gewoon ín zit. En aan het einde een zucht en een snik; jammer dat het boek uit is en je weer terug moet naar de gewone wereld.

In het kort draait het om een blind meisje, dat samen met haar vader de stad Parijs ontvlucht tijdens de Tweede Wereldoorlog. Aan de andere kant van het front wordt de jonge Duitse Werder opgeleid om te vechten en illegale radiostations op te sporen. Twee uiteenlopende personen met elk hun eigen visie op de oorlog. Langzaamaan brengt de oorlog, een mysterieuze steen en een ijverige Duitse commandant de kinderen samen in een episch verhaal over oorlog, verlies, geluk en liefde.

Het klinkt misschien wat clichématig. Alsof je nu al kunt bedenken hoe het verhaal gaat verlopen. Trust me, you don’t! Ik vergelijk het inderdaad met een sprookje. Niet alleen door de meeslependheid, maar ook door de klassieke elementen van goed en kwaad, en het kunnen leren van je ervaringen en uiteindelijk de goedheid in de mens. Nog steeds geen spoileralert, maar meer kan ik er ook niet echt over tikken. Gewoon lezen, zou ik zeggen!

Anna Magdalena Bach

Niet zo boeiend boek over niet al te boeiende vrouw

‘Achter elke sterke man staat een nog sterkere vrouw’ is één van de vele internetquotes die ik dagelijks tegenkom. Een beetje ouderwets natuurlijk, als is het hele punt juist om te benadrukken dat de vrouw niet het zwakke geslacht is, zoals wel eens beweerd wordt. In het geval van Anna Magdalena Bach kan wel gezegd worden dat zij zeker ook een sterke vrouw was, al stond ze dan continue in de schaduw van haar echtgenoot, de nu wereldberoemde Johan Sebastian Bach.

Anna Magdalena is een verdienstelijke zangeres en zingt aan het hof van een vorst. De dirigent en componist, jaagt haar in eerste instantie angst aan, omdat de man zo opvliegend en veeleisend kan zijn. Uiteindelijk trouwt ze toch met de beste man en het is een gelukkig huwelijk.
Ondanks de roem en het succes van het werk van Bach, moet het gezin (dat maar blijft uitdijen omdat Anna Magdalena keer op keer zwanger wordt) toch de eindjes aan elkaar zien te knopen. Daar komt ook nog eens het immense verdriet bij van het verliezen van bijna de helft van Anna Magdalena’s kinderen aan een te vroege dood. Toch blijft de dame in kwestie zo positief mogelijk en, in de woorden van Barry Stevens: “vooral doorgaan”.

Op zich is het een interessante biografie, ik vind het altijd leuk om dergelijke geromantiseerde biografieën te lezen. Je leert niet alleen iets over de persoon, maar ook van de tijdsgeest en de sfeer van toentertijd. Helaas vind ik dit boek van Eleonore Dehnerdt niet al te best uitgewerkt. Het is me net iets te simpel en dramatisch geschreven. Dat is jammer. En daar komt bij, dat behalve de vrouw-van, Anna Magdalena niet zo heel veel meer betekent in haar leven. Natuurlijk speelt ze een grote rol in het gezin van Bach en is ze inderdaad die sterke vrouw, maar… Behalve geboorte, dood, verdriet en vreugde is er verder niet zoveel te vertellen. Dat resulteert een beetje in een onverschillige houding van mij als lezer als er wéér een kindje wordt geboren, of ach jee, alweer eentje dood. Erg eigenlijk. Sorry daarvoor. Ik weet ook niet of het boeiender had kunnen zijn met een andere schrijfstijl; ik denk dat het simpelweg ook niet veel spannender gemaakt had kunnen worden en dat Anna Magdalena wat dat betreft altijd in de schaduw zal blijven staan van haar echtgenoot.

 

De wereld gedeeld door twee

Oninteressant en slecht uitgewerkt

Een Nederlandse jongeman vertrekt voor vrijwilligerswerk naar een klein dorpje in Ecuador en wordt verliefd op een meisje daar. Hij is verrast door haar simpele kijk op de wereld en voelt zich onweerstaanbaar aangetrokken tot haar.

Het is niet zo’n heel diepgaan de omschrijving van het boek en de achterflap vertelt het iets spannender, maar dit is wat het is. Freddy, de Nederlandse jongen, is een onsympathiek figuur. Dat is ook de opzet van het verhaal, met als doel dat je als lezer gaandeweg steeds meer van hem gaat houden, door de transitie die hij meemaakt als hij eenmaal in Ecuador is. Bij deze een spoileralert: dat gebeurt niet. Ik blijf het een eikel vinden.

De dame in kwestie, mooie Alessa, betovert ook niet echt. Ze blijft, eigenlijk net als Freddy, redelijk vlak als personage. Haar drijfveren, gedachtes en emoties worden wel benoemd in het boek, maar juist door ze zo letterlijk kaal op te schrijven, blijven ze niet meer dan droge tekst. De personages komen niet tot leven en hangen van clichés aan elkaar.

Het idee van het boek is wel leuk, maar het is gewoon niet goed geschreven. Neem dan ook nog eens de ruime witmarges mee op de pagina’s en het komt amateuristisch over. In mijn geval zonde van mijn tijd. Waarom lees ik het dan? Ik denk dat ik het boek ooit eens gewonnen heb en de kaft ziet er wel mooi uit. Laat ik dat dan als pluspunt van het boek noemen: mooie kaft!

 

Op slot

Mooi naargeestig en melancholisch

Ook deze keer verliet ik weer met een volle rugzak het tweedehandsboekenwinkeltje. Potverdrie. Ik ging echt alleen maar boeken wégbrengen! Maar zo gaat het nu eenmaal altijd. En zeg nu zelf; een ongelezen Bernlef met harde kaft voor maar die euro kan ik toch niet laten liggen?

In ‘Op slot’ kijkt de gepensioneerde fotograaf Dick terug op zijn vriendschap met kunstschilder IJsbrand. Samen met de dochter van de kunstenaar reconstrueert hij het leven dat IJsbrand leefde met zijn schilderijen en zijn vrouw Nadia, al jaren geleden opgenomen in een psychiatrische inrichting. Wat volgt is een melancholisch verhaal over misgelopen liefde en het onbedoeld opsluiten van elkaars geliefde. Opsluiten in de kunst.

Al vanaf pagina 1 zit ik in het verhaal, zoals altijd bij het lezen van Bernlef. Het verhaal bouwt zich mooi op en de sfeer is naargeestig en triest. Het is zo mooi opgeschreven, dat je het verhaal voor je ogen ziet; alsof je naar beelden kijkt in plaats van hun omschrijving leest. Dat vind ik nog het mooiste aan Bernlef’s schrijfstijl; het is meeslepend zonder opsmuk. Geen moeilijke woorden of ingewikkelde zinconstructies. Niet vlak, maar ook niet moeilijk.

Wat mij betreft een mooi boekje. Het is zo uit (na slechts een ochtendje lezen), maar dat is met al zijn boeken zo. En na het lezen van wat dramatisch slechte boeken de laatste weken, was dit echt heel fijn om tussendoor te snoepen.

 

Pride and prejudice

Om in je hart te sluiten en altijd van te blijven houden

Als tiener begreep ik er niet zoveel van, hoor; dat gedweep met Mr. Darcy. Mijn moeder keek naar de BBC-serie Pride and Prejudice (met Colin Firth als Arsy Darcy) en ik keek wel met een schuin oog mee, maar vond het vooral ‘saa-haai!’. Alleen maar gepraat, blablabla, en een man met te grote bakkebaarden.

Sindsdien heb ik de serie nooit meer gezien, maar wel eens stukjes. En dan begon ik die man met bakkebaarden toch meer te waarderen. Toen kwamen natuurlijk de Bridget Jonesfilms, waarin Firth ook al een Arsy Darcy speelde. Toen was ik om; wat een leuke man!

Maar goed, dat Pride and Prejudice, dat ‘ge-blablabla’, daar had ik niet zo’n behoefte aan. Tot een vriendin onlangs tegen me zei “Je móet dat boek echt lezen! Het is geweldig!” Hmmm…. Zal ik me er dan toch aan wagen? Dan toch wel in het Engels, taalpurist als ik ben, en dan ook wel met een beetje een mooie cover. Als ik het dan niks vind, staat het in ieder geval mooi in de kast.

Ik had een saai, duf verhaal verwacht, met veel te lange dialogen en oninteressante non-ontwikkelingen. Maar neee! Helemaal niet! Het was inderdaad geweldig! Het is komisch (de moeder en de vreselijke zussen), tragisch (ach arme Jane en wat een nare zussen heeft die Mr. Bingley toch!) en romantisch (oh ja, Mr. Darcy, zucht, zwijmel, hm-mm, ja die!). Betoverende landhuizen, sprookjesachtig Engels landschap, schommelende rijtuigen, hysterische moeders, kanten kraagjes en wapperende bakkebaarden. En geen moment saai. Verre van.

Over het algemeen ben ik geen fan van romantische boeken (met uitzondering van een guilty pleasure Santa Montefiore op z’n tijd), vind ze vaak te zoet en voorspelbaar. Maar Pride and Prejudice is wat mij betreft the mother of all romantic books. En dat bedoel ik juist positief; alle andere romantiek steekt er vanaf nu maar zwakjes bij af (ik overdrijf natuurlijk, maar ben nu eenmaal vol van dit boek). Pure drama, meeslepende dialogen en personages om in je hart te sluiten en altijd van te blijven houden.

PS: de betreffende BBC-serie heb ik inmiddels ook weer eens bekeken. Smullen!

 

Bij zonsondergang

Had meer thriller mogen zijn

Dit was voor mij de eerste keer dat ik Nora Roberts las en ik wist van tevoren nog niet wat ik ervan kon verwachten. Uiteraard had ik de omschrijving van Bij Zonsondergang gelezen en dat leek me bijzonder spannend: een vrouw komt terug bij haar familie na 25 jaar geleden ontvoerd en tegen haar wil in gevangen gehouden en mishandeld te zijn. De vraag is of Alice, de vrouw, haar verleden kan loslaten en of dat verleden haar niet alsnog (letterlijk) achtervolgd.

Ik was dus een beetje verbaasd dat het boek vooral over de familie van de vrouw gaat: de Bodine Longbow familie. Je volgt de band tussen de vier generaties vrouwen (overgrootmoeder, oma, moeder en (klein)dochter), leeft mee met hun dagelijkse bezigheden en romances en uiteindelijk raak je ook betrokken in het verhaal van Alice die na 25 jaar bij haar familie terugkeert. Even een raar feitje tussendoor: de kleindochter heet Bodine met haar voornaam. Vond dat erg verwarrend. Heet ze nu Bodine Bodine Longbow?? Ik heb dat maar van me af gezet, maar het leidde me nogal af. Vond het vooral stom.

Ik vond het erg jammer; dat datgene waarmee de achterflap het voor mij won (een vrouw die na jarenlang isolement en opsluiting terugkeert bij haar familie), eigenlijk maar één van de vele verhaallijnen is. Uiteindelijk komt het wel meer aan bod, maar dat duurt zeker een half boek. Ik had wilde achtervolgingen, bedreigingen, moord en doodslag verwacht. Maar dat bleef eigenlijk gewoon uit. Met als gevolg dat het niet zozeer de thriller was waar ik op hoopte, maar dat ik het eerder ervoer als een roman met een trieste ondertoon (en vooruit, ook wel een beetje spanning). Het deed me ergens ook wel aan Santa Montefiore denken, mijn guilty pleasure onvervalste zoete zomervakantie romantiek. Maar het grote verschil is dat ik van tevoren dat al weet bij Montefiore, dat wist ik nog niet van Roberts.

Maar vooruit, voor een romantisch boek is het best smullen. De personages worden uitgebreid en levend opgevoerd en het is grotendeels echt een feelgood verhaal waarin je kan wegdromen naar de bergen van Montana, de mooie natuur, paarden en knappe cowboys en cowgirls. Het thrillerelement is ook goed bedacht en in eerste instantie knap doorvlochten met de andere verhaallijnen. Ik vond het alleen erg jammer dat het niet méér thriller was.