Het hout

Geen prettig boek, stelletje viespeuken!

Het houtKort geleden heb ik hier nog A history of loneliness besproken. Een mooi boek dat je een ietwat ongemakkelijk gevoel geeft. Het thema: seksueel misbruik binnen de katholieke kerk in de jaren vijftig in Ierland.

In Gianotten kwam ik enkele weken later dit boek tegen: Het hout van Jeroen Brouwers. Ik had de titel ook in boekenrubrieken op internet voorbij zien komen, een alom geprezen epos over een jongenspensionaat in Limburg in de jaren vijftig. Door de kloosterlingen vindt seksueel misbruik, sadisme en vernedering plaats. Broeder Bonaventura is de hoofdpersoon in dit boek en is getuige van bovengenoemd wangedrag. Hij zwijgt zoals iedereen. “Maakt dit hem medeplichtig?” is de vraag die opgeroepen wordt. Niet dat ik dit onderwerp in boeken smullen vind als lezer, maar juist omdat A history of loneliness me zo naar de keel greep, wilde ik dit boek ook lezen. Als vergelijkingsmateriaal.

Ik had het beter niet kunnen doen. John Boyne is subtiel in zijn beschrijvingen van wat er wel of niet gebeurde met zijn personages. Hij beheerst de kunst van het suggestieve: niet letterlijk benoemen, maar er zo over schrijven dat je toch precies weet wat er gaande is. Die kunst bezit Brouwers duidelijk niet, of hij heeft er overtuigend niet voor gekozen. Het misbruik en de vuile spelletjes van de broeders worden gedetailleerd beschreven (anatomisch bijna). Dat stond me zo tegen tijdens het lezen. En elke keer weer opnieuw. En nog eens. En nog gedetailleerder. Bah, viespeuken. Ik werd er kwaad van.

Boyne’s boek greep me aan door inderdaad die vraag ‘wanneer ben je medeplichtig?’. Zeer interessant standpunt. Voor mij wierp Brouwers boek die vraag helemaal niet op. Ik was er niet eens zo zeer mee bezig. Wat mij betreft was het meer dan duidelijk dat die broeder schuldig was door het stil te zwijgen. Boyne zet me aan tot nadenken, Brouwers maakt me boos. Geen prettig boek, echt niet.

Post voor mevrouw Bromley

Fascinerend boek over vriendschap, lafheid en moed

Post voor mevrouw BromleySinds enige tijd houd ik op mijn mobiel een lijstje bij met boeken die ik nog eens wil lezen. Als ik op tv, of in de krant, tijdschrift, etc., iets zie over een boek dat me interessant lijkt, dan gaat deze op dat lijstje. En dat lijstje groeit snel! En helemaal bovenaan stond Post voor mevrouw Bromley van Stefan Brijs. Ik weet niet meer waarom ik deze titel er destijds op heb gezet, maar wel dat het één van de eerste titels was die ik noteerde. Maar zoals dat wel vaker gaat, wordt zo’n lijstje niet chronologisch afgewerkt en komt het vaker voor dat de laatst genoteerde titels als eerste worden gelezen.

Afijn, Stefan Brijs dus. Geen idee meer waarom deze op mijn lijstje is gekomen, maar ik besloot het boek te kopen, vertrouwende op mijn eigen ik die de titel er maanden geleden genoteerd heeft. En ik ben blij dat ik dat gedaan heb, want wat een mooi boek vond ik dit. Nog dagen na het lezen van de laatste regels heb ik vol verwondering de thema’s vriendschap, moed en lafheid laten passeren in mijn hoofd. Want niet alles is zoals je in eerste instantie denkt dat het is. Wat in eerste instantie als laf wordt gezien, kan later als moedig worden geprezen.

Post voor mevrouw Bromley gaat over twee jongens in Londen. De eerste wereldoorlog is net uitgebroken en mannen worden opgeroepen om zich te melden bij het leger. Martin is pas zeventien en dus te jong, maar hij wil zich graag aansluiten bij de duizenden jongemannen die naar het front vertrekken. Zijn vriend John is negentien en dus oud genoeg, maar hij wil liever zijn studie afronden en heeft totaal geen interesse om zich in de loopgraven te begeven.

Uiteindelijk vertrekt Martin naar het front en blijft John achter in Londen. Wat zich ontrafelt is een intrigerend verhaal over vriendschap, maar ook over de keuze om te gaan vechten of juist niet. John bevindt zich in een lastige positie en worstelt dagelijks met zijn eigen gevoelens en die van de wereld om hem heen.

Het mooiste aan dit boek vind ik de dilemma’s waar de hoofdpersonen mee worstelen en hoe ze omgaan met hun geweten en de druk van de maatschappij om hun heen. Brijs weet het zo te schrijven dat lafheid moedig is en moed juist verkapte lafheid. Maar dit zonder waardeoordeel. Laf is niet perse slecht, moed niet perse goed. Heel intrigerend allemaal, maar moeilijk om het zo uit te leggen. En nu ik dit tik komen opnieuw vragen in me opborrelen. Fascinerend boek dat ook na het uitlezen blijft naborrelen in het hoofd.

In zijn nabijheid

Wat een vervelende man!

In zijn nabijheidIk ben fan van Nico Dijkshoorn. Ik weet het, het is soms een schreeuwerig, zichzelf geweldig vindend, aanstellerig mannetje, maar ik mag ‘m. Ik vind zijn humor geinig, zijn columns in DWDD en ook zijn roman ‘Nooit ziek geweest’ vond ik geweldig. Dus ik keek erg uit naar zijn nieuwe roman In zijn nabijheid.

Dit boek gaat over een schrijver, Wim. Ze noemen hem Wim Beest omdat hij dingen stuk slaat en vrouwen verlaat. Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van de vrouwen om hem heen (Wim zelf komt niet aan het woord) en het volgt hem van boerenjongen tot opkomende schrijver en uiteindelijk zijn sterfbed.

Het concept is erg leuk bedacht en als je net aan het boek begint is het ouderwets genieten van de observaties van Dijkshoorn. Met name de hoofdstukken geschreven vanuit het perspectief van Wim’s moeder en buurvrouwen vind ik geweldig.

Al snel loopt het verhaal echter een beetje stuk voor mij. Wim is een heel vervelende man! Egocentrisch, vooral erg raar en niet lief. Ik vind het helemaal niet leuk om over hem te lezen. Halverwege het boek wil ik het eigenlijk wegleggen. Maar dan volgt er weet een hoofdstuk vanuit moeder en de vlotte schrijfstijl van Dijkshoorn leest altijd erg snel weg, dus uiteindelijk heb ik de rit uitgezeten.

Natuurlijk wil Dijkshoorn hier ook iets neerzetten; de zotheid van sommige kunstenaars en schrijvers, die niet zo zeer excentriek zijn maar zich wel zo gedragen. Omdat ze vinden dat dat moet kunnen. Van die zweverige, ‘vrije’ mensen. Alhoewel het boek niet echt tot een conclusie komt; het wordt niet zot genoemd, dat is dan mijn interpretatie.

Toevallig zag ik vanmorgen nog zo’n schrijver in het programma Boeken op tv. Hij had een boek geschreven over zichzelf en hoe hij keelkanker heeft overleefd. En dan ineens gaat het over of kanker geil is en of daar erotiek in te vinden is. Waarom? Dat is toch raar? Dat zit daar dan zonder blikken of blozen te praten over de geilheid van kanker. Net als met Wim in In zijn nabijheid was ik meteen klaar met deze meneer de schrijver (die maar vindt dat hij dat toch moet kunnen zeggen en daar is toch niks raar aan, etc.).

Dus: leuk bedacht, maar vervelend hoofdpersonage. Helaas een fikse tegenvaller; ik vond het geen leuk boek.