De vrouw van hierboven

Claire Messud – De vrouw van hierboven: sympathieke roman, spannend tot de laatste pagina

De vrouw vaan hierboven‘Ik ben al op de helft van mijn leven, of misschien al over de helft, en ik ben me er eindelijk van bewust dat ik mijn leven in handen heb. Ik heb vertrouwen in andere mensen gehad, heb geloofd, was geduldig, terwijl ik wachtte op míjn moment… Nu is het genoeg geweest. Wie heb ik voor de gek gehouden?’

Nora Eldridge is altijd een braaf meisje geweest: een goede dochter en collega. Ze geeft les op een basisschool in Cambridge, Massachussetts en wordt op handen gedragen door de kinderen en hun ouders. Maar haar werkelijke passie ligt bij kunst. Kunstenaar zijn is haar roeping, daarvan is ze overtuigd. Dan komt Reza Shahid bij haar in de klas, acht jaar oud. Reza’s vader werkt aan Harvard; Sirena, zijn moeder, maakt kunstinstallaties en staat op het punt internationaal door te breken. Nora voelt zich aangetrokken tot het gezin en is een jaar lang intens bevriend met hen. Of, althans, dat denkt ze. Haar bevrijding uit het oude leventje met de ingesleten gewoonten is echter niet zoals ze had gehoopt… en dan blijkt dat niets meer privé is.

“Wat een aanstelster,” was gedurende de eerste hoofdstukken mijn mening over Nora. Jaloers op een kunstenares omdat zij wel succesvol is en ze zelf als basisschoollerares nooit verder dan kunst als hobby is gekomen.

Daarna veranderde mijn mening naar sneu. Hoe ze helemaal opgaat in haar rol als vriendin, op het obsessieve af. Bijzonder ook om te lezen hoe ze zichzelf voelt transformeren van grijze muis (de anonieme vrouw van hierboven, van wie je nooit iets hoort, die altijd beleefd en beheerst is) naar creatieveling. En ook al is het duidelijk dat ze op alle vlakken gebruikt wordt door haar nieuwe ‘vrienden’, ze bloeit op.

En dan in het laatste deel valt alles op z’n plek en snap ik het. Ik snap haar gevoel en zie ook dat het niet alleen maar om een midlifecrisis gaat. Bijzonder vind ik dat, als een boek je zo kan verrassen, je zo van mening en gevoel kan laten veranderen.

Wat ik wel eigenaardig vond en ik nog steeds niet kan plaatsen, is het leven dat Nora leidde in New York, als gesjeesde yup. Het strookt niet met de rest van het verhaal, met haar geschetste bedeesdheid en ingetogenheid. Hoe kan iemand een grijze muis zijn terwijl ze tien jaar ervoor nog geld zat had en in designerkleding de wereld over reisde (eerste klas) voor haar werk? Een ongeloofwaardige geschiedenis en wat mij betreft voegt het ook niets toe. Het heeft in ieder geval weinig betekend voor haar karaktervorming; ballen heeft ze er niet van gekregen.

Buiten dat is het een vermakelijk verhaal. Nora heeft het geluk niet aan haar kant staan, maar is een warm, liefdevol en grappig personage. Haar liefde voor haar nieuwe vrienden is ontluisterend, net als de twijfel die het bij haar oproept. Haar twijfels over zichzelf, dat wat ze doet en wat ze voor anderen betekent is voor iedereen herkenbaar, waardoor dit een sympathiek boek is om te lezen. Boeiend, grappig, vertederend en schokkend tot de laatste pagina.

Galerie onvolmaakt

Ebele Wybenga – Galerie onvolmaakt: kunstwerken die nooit af zijn

Galerie onvolmaaktMees Blaeu, twintig jaar oud, weet niet of hij ondernemer wil worden of kunstenaar, dus wordt hij het allebei. Hij verhuurt jongeren voor praatjes over jong zijn. Hij richt het Verbond van Ongenodigden op, een club die zich op slinkse wijze toegang verschaft tot exclusieve feestjes. Bovendien bluft hij zich de kunstwereld in. Hij begint een nieuw soort galerie, in een anti-kraakpand, waar kunst wordt verkocht die nog niet af is. Kunst die evolueert. Kunst die vooral Mees zelf rijk en beroemd moet maken.

Ebele Wybenga: “Het boek is een portret van mijn generatie. Eén van de hoofdstukken beschrijft een dag waarop mijn personage Mees geen e-mail krijgt, niet gebeld wordt, geen sms’jes krijgt en niet benaderd wordt via Hyves of MSN. Daar wordt hij heel nerveus van.”

Ondanks dat Galerie Onvolmaakt Wybenga’s debuutroman is, heeft de jonge schrijver (1987) al genoeg ervaring met schrijven an sich. Vanaf zijn zestiende schreef hij al over imago, merken en reclame voor het online jongerenmagazine Spunk. Tijdens zijn studie rechten in Amsterdam en zijn werk als columnist voor de bladen Adformatie en Bright schreef hij zijn debuut.

Mede dankzij zijn jonge leeftijd weet Wybenga een onmiskenbare leefwereld te schetsen van gefortuneerde twintigers, jongeren vol ambities en dromen, worstelend om zelfstandig en onafhankelijk van hun ouders de wereld te veroveren. Maar dan wel zonder enige luxe die ze van hun ouders krijgen te moeten inleveren. Galerie Onvolmaakt leest vlot weg en is lekker cynisch geschreven. Met name hoofdpersonage Mees weet de wereld om zich heen komisch te observeren, alleen al omdat hij zelf zo enorm zelfverzekerd is. Hierdoor wordt zijn personage echter ook lichtelijk onsympathiek. Het is een jongeman die alles komt aanwaaien en dit, ookal wil hij op eigen benen staan, niet meer dan normaal vindt. Wybenga probeert nog met een laatste twist in het verhaal zijn hoofdpersoon wat ‘echter’ te maken, door een drama in zijn leven te schrijven. De uiteindelijke oplossing voor dit probleem van Mees, is echter net zo onsympathiek en arrogant als uit de rest van het boek blijkt.

Het verhaal is vlot geschreven, met humor en leest dus lekker weg. Maar de onsympathieke personages en het ingewikkelde concept over kunstwerken die nooit helemaal af zijn, weerhouden het verhaal lang te blijven hangen in het geheugen van de lezer. Zeker het onbevredigende einde maakt het een boek dat weliswaar in de boekenkast mag staan, maar waar het bestaan van al snel vergeten wordt.