Hersenschimmen

Bernlef – Hersenschimmen: meesterwerk blijft ontroeren

HersenschimmenMaarten Klein verliest langzaam maar zeker zijn greep op de werkelijkheid. Hij kan heden en verleden niet meer onderscheiden, wil plotseling weer naar zijn werk en ziet zijn echtgenote voor een vreemde aan. ‘Achter me in de deuropening staat een vrouw. Haar bruine haar valt met een lok schuin naar rechts over haar voorhoofd. […] Ze houdt me in de gaten.’
Meer nog dan een verhaal over dementie is Hersenschimmen een liefdesgeschiedenis, met een onvermijdelijk tragisch einde.

Op de middelbare school moest ik dit boek lezen voor ‘mijn lijst’. Iedereen weet dat móeten lezen niet leuk is. Laat staan als het van die verplichte Nederlandse literatuur is die je als tiener (nog) helemaal niet interessant vindt. Elsschot, Mülisch, Wolkers, Bernlef… Wacht, die laatste is een uitzondering. Want ik kan me nog goed herinneren dat Hersenschimmen toen al een verpletterende indruk op me maakte. Ik heb al verschillende boeken van Bernlef in de kast staan, maar Hersenschimmen ontbrak tot nu toe. Toen de schrijver vorig jaar overleed besloot ik op zoek te gaan naar een mooie hardcover versie van zijn roman die toendertijd zoveel indruk op me maakte.

Opnieuw word ik vanaf pagina meegesleurd het verhaal in, het verwarde hoofd van Maarten Klein in. Het boek maakt opnieuw een verpletterende indruk op me. In de vijftien jaar die er tussen het voor de eerste keer lezen en het opnieuw lezen heeft gezeten, is er qua impact niets veranderd. Kortom; een GOED boek. Prachtig verteld, meeslepend en tragisch. Een boek dat wat mij betreft bij iedereen in zijn of haar boekenkast zou moeten staan. Maar ja, zoals ik al zei; met móeten bereik je meestal het tegenovergestelde. Vandaar dat ik het je alleen maar zeer, erg, enorm, van harte kan aanraden.

Marte Jacobs

Tim Krabbé – Marte Jacobs: droevig mooi

Marte Jacobs‘Er was een moment waarop ze allebei alleen aan de kant zaten en elkaars blik opvingen. Ze knikten en lachten even. Maar Emile ging niet naar haar toe. Haar rol in het toneelstuk was te klein geweest om haar ermee te kunnen complimenteren, en hij kon ook niet met haar gaan dansen. Een zesdeklasser met een eersteklasser – zoiets bestond niet. De hele school zou gonzen van de vraag wat dat te betekenen had.’

Marte Jacobs is het mysterieuze en ongrijpbare meisje om wie alles draait in deze zwartromantische roman van Tim Krabbé. De talentvolle maar verlegen dichter Emile Binenbaum vereert haar: eerst heimelijk, op afstand, maar algauw overwint Emile zijn schroom en zoekt hij contact met haar. Het is het begin van een innige en bijzondere vriendschap tussen twee geestverwanten, die voorbestemd lijken om de rest van hun leven te delen.

Vanaf de eerste pagina grijpt het verhaal je bij de kladden, hoewel er gedurende het boek niet zo heel veel gebeurt. Maar het is juist het wachten op iets, tot er iets gebeurd, wat het verhaal spannend maakt. Krabbé creëert een mysterie rondom de bijzondere ‘vriendschap’ tussen Emile en Marte en het einde van hun vriendschap. Hoofdpersoon Emile kent Marte als geen ander, aan de andere kant kent hij haar helemaal niet. Samen met een oud-klasgenoot Willem Reiff belandt hij in een soort van concurrentiestrijd om de jonge Marte, alleen weet je als lezer niet waarom. Wat is er gebeurd tussen Marte en Emile? En wat heeft Reiff ermee te maken?

Het is bijzonder kunstig hoe Tim Krabbé een boek heeft weten te schrijven over iets dat niets is en toch zoveel betekenis heeft. Herkenbaar geschreven, een beetje triest maar dat maakt het verhaal juist mooi.

De vliegenvanger

De vliegenvangerRavelli – De vliegenvanger: een laf boek

‘Houd God voor ogen en je gulp gesloten.’ Met dit advies wordt de Limburgse Peter naar het seminarie gestuurd. Tevergeefs. De Vliegenvanger vertelt het meeslepende liefdesverhaal van een student die een intieme relatie heeft met een meisje en tegelijkertijd verliefd is op een jongen. Voor deze ‘dubbele fout’ wordt hij verbannen uit het klooster waar hij zijn opleiding volgt. De ontspoorde geestelijke vlucht uit schaamte naar het buitenland, waar hij een leven leidt vol passie en bedrog.

Hij besluit charlatan te worden – alleen al vanwege het woord – en verheft zichzelf in de adelstand. Als Graaf Ravelli maakt hij furore in Rome en wordt de minnaar van een barones die hem introduceert in de betere kringen. Na een paar uitbundige misverstanden eindigt Peter als bedelaar en besluit terug te keren naar Nederland, waar de Tweede Wereldoorlog is uitgebroken. Hij raakt betrokken bij het actieve verzet, wordt gevangen genomen en ter dood veroordeeld. Peter heeft de gave om zowel linkshandig als rechtshandig vliegen uit de lucht te plukken. Een talent dat zijn leven zal redden. Hij wordt aangesteld als de vliegenvanger in dienst van het Derde Rijk. Zijn taak is het kantoor van de kampcommandant vliegvrij te houden. Dat lukt. De beloning is zijn leven.

Naar een paar bruisende liefdesavonturen besluit hij uiteindelijk op zoek te gaan naar de twee grote liefdes uit zijn jeugd. Op latere leeftijd schrijft de verzamelaar van verboden liefdes zijn memoires. De memoires zijn nooit gepubliceerd, maar zijn nu jaren later een belangrijke bron van inspiratie geweest voor De vliegenvanger van Ravelli.

Het is een dik boek, maar de eerste helft leest snel weg. De tweede helft vind ik persoonlijk een stuk trager en saaier. Op een gegeven moment weet je het wel wat betreft dit vage figuur dat zich onder verschillende namen verschuilt. Graaf, broeder, circusartiest of bedelaar; hij is het allemaal en allemaal niet. En het duurt maar en het duurt maar. Uiteindelijk neemt hij dan toch initiatief en gaat op zoek naar zijn twee vroegere liefdes. Maar als hij ze dan eenmaal gevonden heeft kabbelt het verhaal nog steeds op een frustrerend laag tempo voort.

Voorin het boek staat de volgende tekst: “De naam van de auteur(s) is onderdeel van het verhaal en maakt deel uit van het mysterie rond De Vliegenvanger.” Hier ga ik van zuchten, ik vind het overtrokken om het mysterie van de hoofdpersoon nog door te trekken naar de auteurs. Wat is daar het nut van? Het komt een beetje arrogant en zelfingenomen over, de lezers hoeven niet te weten wie dit boek geschreven heeft. Wat dat betreft kom dat wel overeen met de persoonlijke trekken van de hoofdpersoon, op dat vlak is de vergelijking dan wel weer goed.

Ik vind het uiteindelijk een beetje een laf boek. Het is geïnspireerd door een waargebeurd verhaal, maar wat er precies waar is en wat niet, weet je als lezer niet. Het verhaal duurt wat mij betreft 150 pagina’s te lang, het had best wat bondiger geschreven kunnen worden. Daarnaast blijven er een hoop losse eindjes hangen gedurende het verhaal. Bepaalde episodes in zijn leven worden niet goed afgerond, storend en slordig.

Reeds gepubliceerd op www.theSword.nl

The great Gatsby

F. Scott Fitzgerald – The great Gatsby: meeslepend meesterwerk

the great gatsbyHet zijn de ‘roaring twenties’ in de Verenigde Staten. Ondanks de drooglegging doen de jonge, rijke mensen zich te goed aan een overdaad van drank, jazz, geld en seks. Gatsby is de perfecte vertolking van de sfeer en stijl van deze tijd. Hij is een selfmade man, heeft zich tot miljonair weten op te werken en is geobsedeerd door geld, ambitie en de belofte van opnieuw beginnen. De weg naar de top en zijn uiteindelijke val vormen het verhaal over de American Dream en hoe vergankelijk en misleidend dromen kunnen zijn.

Wat kan je nog zeggen over een boek dat in de Verenigde Staten is uitgeroepen tot Great American Novel, meermalen verfilmd is (en wordt) en op middelbare scholen vaak op de verplichte literatuurlijst prijkt. Het boek heeft zich al lang bewezen. In 2013 komt de vijfde verfilming uit van F. Scott Fitgerald’s meesterwerk, met acteur Leonardo DiCaprio in de hoofdrol als The Great Gatsby.

De eerste pagina’s zijn wat moeizaam om te lezen. Je moet echt nog ín het verhaal komen en de bloemrijke taal van de auteur maken het er ook niet makkelijk op. Maar als alle hoofdpersonen zijn geïntroduceerd en het feest letterlijk losbarst, is het een meeslepend verhaal. Sterker nog, het zou niet misstaan als soapserie! Laat de critici het maar niet horen dat ik een literatuurmeesterwerk vergelijk met een Goede Tijden, Slechte Tijden. Door de slimme cliffhangers en de kundig opgebouwde spanning en hoe het verhaal aan het einde van het boek ineens een heel andere kant op gaat, blijf je op het puntje van je stoel zitten. Waar het verhaal me in het begin niet snel genoeg ging, zat ik bijna met open mond de laatste pagina’s te lezen, van de ene verbazing in de andere vallend. En dan is het eigenlijk heel erg jammer dat het verhaal uit is.

Reeds gepubliceerd op www.theSword.nl

De tijd van mijn leven

Cecelia Ahern – De tijd van mijn leven: leuk feel good boek

De tijd van mijn levenLucy Silchester komt thuis van haar werk en vindt een envelop op haar deurmat. In de envelop zit een uitnodiging voor een ontmoeting met haar leven. Maar Lucy, te druk met het ontwijken van haar familie en vrienden en het schelden op haar werk, mist de afspraak.

Cecelia Ahern laat in De tijd van mijn leven op charmante wijze en met veel humor zien wat er kan gebeuren als je jezelf voorbijloopt. Het is opnieuw een betoverende roman van de schrijfster van PS: Ik hou van je, waarvan inmiddels 150.000 exemplaren zijn verkocht.

Eerlijk gezegd had ik tijdens het lezen wat moeite met het leven van Lucy. Als je zo de omschrijving van het boek leest, ga je er vanuit dat het om een cryptisch begrip gaat of een metafoor. Maar nee, Lucy ontmoet echt haar  leven. En haar leven heeft de vorm van een stinkende, onverzorgde, chagrijnige  man.

Het was me de eerste hoofdstukken wat te ver gezocht. Ik kreeg meteen visioenen van een soort van Nanny McPhee die, naarmate het beter gaat met de kinderen waar ze voor zorgt, minder lelijk wordt in de loop van het verhaal. Het leven van Lucy vond ik maar een zwakke rip off daarvan.

Nu komt de grote ‘maar’; maar wat een leuk boek is het toch!! Toen ik me overgaf aan de fantasie van Cecelia Ahern en haar meeslepende, liefdevolle personages en haar humor, heb ik echt met volle teugen genoten van dit boek. Je leeft al snel met Lucy mee en ondanks dat ze altijd en overal de makkelijkste weg kiest en voor alle problemen vlucht, sta je toch als lezer aan haar kant. Het boek las makkelijk weg en aan het einde van het verhaal voelde ik me bijna schuldig voor mijn negatieve gevoelens aan het begin van het boek. Ver gezocht en te fantasievol? Misschien. Lief en ontzettend grappig? Zeker! Een absoluut feel good boek en eentje om heerlijk om te giebelen als je op het strand ligt deze zomer.

Reeds gepubliceerd op www.theSword.nl

De dans van de tijger

Sarita Mandanna – De dans van de tijger: soapserie in boekvorm

De dans van de tijgerIn het jaar 1878 wordt in de familie Nachimanda voor het eerst in zestig jaar een meisje geboren. De mooie en pittige Devi wordt door iedereen aanbeden en ze raakt bevriend met de weesjongen Devanna. De twee zijn onafscheidelijk en brengen hun jeugd door tussen de heuvels en rijstvelden, omringd door de warmte van hun familie. Hun vriendschap verandert voorgoed wanneer ze op een avond een speciale ceremonie bijwonen. Hier ontmoet Devi voor het eerst Machu, de bekende jager en tijgerdoder. Hoewel Devi nog een meisje is en Machu al een man, zweert zij dat zij op een dag met hem zal trouwen. Ze ziet niet dat Devanna ook verliefd is op haar. Hij verlaat het dorp om te gaan studeren in de hoop dat Devi hem bij zijn terugkomst zal erkennen als haar enige liefde. Maar een hartverscheurende tragedie verandert het lot van alle drie en heeft generaties lang gevolgen.

Dit boek is heel kleurrijk geschreven. Als je het gaat lezen waan je je in de Indiase rijstvelden en zie je het oerwoud als het ware om je heen. Hierdoor wordt je al snel het verhaal ingezogen. Vooral omdat Devi zo’n lekker eigenwijs ding is en overal waar ze komt voor opschudding zorgt. De opbloeiende liefde tussen Devi en Machu is zwijmelachtig mooi en de onbeantwoorde liefde van Devanna daardoor extra triest. Tot nu toe zou ik zeggen; een prachtig boek.

Maar het verhaal blijft maar duren. Drama na drama maakt Devi mee, die toch wel het hoofdpersonage in dit boek is. Eerlijk gezegd weet je het op een gegeven moment wel. Zeker als halverwege het boek een van de relaties definitief beëindigd wordt (ik kan er uiteraard niet te veel over vertellen zonder het te verklappen) en je nog 200 pagina’s door moet lezen. Een soort van soapserie in boekvorm, The bold and the beautiful is er niets bij.

Als je van dit soort dramatische verhalen houdt, dan is het een mooi boek. Zoals gezegd is het ontzettend mooi geschreven, de hoofdpersonages worden goed en sympathiek neergezet, waardoor je ook blijft doorlezen. Voor mij persoonlijk was het te veel drama en duurde het gewoon te lang.

De eenzaamheid van de priemgetallen

Paolo Giordano – De eenzaamheid van de priemgetallen: tragische liefdesroman

De eenzaamheid van de priemgetallenDe zevenjarige Alice moet van haar vader elke dag naar skiles. Op een mistige ochtend zondert zij zich af van haar skiklasje, komt ten val en ondervindt daar de rest van haar leven de gevolgen van. Mattia is hyperintelligent en schaamt zich voor zijn zwakbegaafde tweelingzusje Michela. Als de tweeling op weg is naar een verjaardagspartijtje laat Mattia Michela achter op een bank in het park met de opdracht dat ze daar op hem moet wachten. Als hij terugkomt, is zijn zusje verdwenen. Op de middelbare school kruisen de levens van Alice en Mattia elkaar en er ontstaat een uitzonderlijke vriendschap. Ze voelen zich vanaf de dag van hun ontmoeting verbonden, maar merken al snel hoe moeilijk het is om wezenlijk contact met elkaar te krijgen.

De eenzaamheid van priemgetallen is de debuutroman van de nog jonge schrijver Paolo Giordano. Hij is natuurkundige en werkt momenteel aan zijn promotie. Zijn boek staat, sinds het verschijnen ervan, onafgebroken in de Italiaanse lijst met bestsellers. Zeker niet onterecht.

Giordano weet de psyche van de twee hoofdpersonages tot op het bot te doorgronden. Hun afzonderlijke jeugdtrauma’s vormen de bron voor hun vervreemding van de ‘normale’ wereld. Mattia drukt alles uit in wiskundige formules en getallen en richt zijn blik steevast naar de grond. Alice koestert nog altijd een lichte wroeging ten opzichte van haar vader en ontwikkelt in haar vroege jeugd een hardnekkige eetstoornis. Juist die gebreken in elkaar’s persoonlijke ontwikkeling, trekt elkaar aan. Ze lijken elkaar te begrijpen, zonder dat ze dat daadwerkelijk doen. Dat klinkt wat zweverig, maar als je de roman leest, klinkt het juist logisch. Hun eigen veilige wereld die ieder gecreëerd heeft om te overleven in de maatschappij, staat helaas een uiteindelijke versmelting van de twee zielen niet toe. De tragiek druipt daarmee van de pagina’s en elke keer blijf je als lezer hopen dat het toch weer goed komt. Dat ze, met de jaren, leren omgaan met hun eigen gebrek en elkaar vinden. Die spanning, ondanks dat er verder vrij weinig gebeurt in het verhaal, blijft je boeien tot de laatste pagina. Ik lieg niet: het boek van 318 pagina’s heb ik in één dag uitgelezen.

Het is een tragische liefdesroman, dat je ook een bijzonder kijkje in het hoofd van die mensen geeft, die zich altijd aan de rand van de maatschappij ophouden, niet in staat om zich uit te drukken zoals normaal wordt geacht. Dat geeft het verhaal dat beetje extra waardoor je het wíl lezen en waarom het nog altijd in de lijst met best verkochte boeken in Italië staat vermeld.

Bitter zoet

Heleen Niele – Bitter zoet: liefde en bedrog met dodelijke gevolgen

Bitter zoetAls Marit naar Londen vertrekt om deel te nemen aan een workshop voor getalenteerde chocolatiers, denkt ze aan niets anders dan chocola. Bij terugkomst is ze hopeloos verliefd op de enige andere Nederlandse deelnemer Derek. Maar hij komt niet opdagen bij hun afspraakje en laat een dag later via de mail weten dat hij haar nooit meer zal zien. Hij waarschuwt Marit dat ze niet moet proberen hem te vinden. Eerst wanhopig, later verbeten, gaat ze naar hem op zoek. De vrijblijvendheid van haar zoektocht verdwijnt wanneer er iemand wordt vergiftigd en de dreigementen richting Marit concreet worden. Ze krijgt een onmogelijke opdracht en wordt ongewild meegesleept door mensen die koste wat kost de misstanden in de cacaoindustrie in het nieuws willen brengen. Zoete chocola blijkt een wel heel bittere achtergrond te hebben.

The Verve zong het ooit: “Bittersweet symphony, this life” en dat feit ondergaat ook de hoofdpersoon in het boek Bitter zoet van Heleen Niele. Deze spannende thriller gaat over de liefde en een bedrog met dodelijke gevolgen. Het verhaal begint zoet met de smaak van chocola en de stomende liefde tussen de twee hoofdpersonen. Maar algauw neemt een beklemmende spanning de boventoon over en wordt de sfeer grimmig, spannend en volgen er onverwachte verrassingen. Kortom, het verhaal is intrigerend en als lezer word je steeds verder het boek ingesleurd. Heleen Niele heeft haar research duidelijk gedaan en het verhaal komt geloofwaardig over. De vele plotwendingen en interessante personages maken het boek compleet. Bitter zoet is een spannende thriller die maar moeilijk weg te leggen is.

 

Een kleine wereld

Marga Kool – Een kleine wereld: moeilijk weg te leggen

Een kleine wereldEen archeologe keert terug naar haar ouderlijk huis als ze hoort dat haar vader na een val in het ziekenhuis is beland. Voor het eerst is ze helemaal alleen thuis, haar moeder is jaren eerder al overleden, in de boerderij waar ze is opgegroeid. Onmiddellijk gaat ze in gedachten terug in de tijd en denkt ze aan hoe ze de jaren vijftig beleefde als een klein kind en later als puber en twintiger het kleine dorp en de boerderij van haar ouders beleefde.

Een kleine wereld is een prachtig sfeervol verhaal dat moeilijk weg te leggen is. Iedereen kent zijn of haar zorgen als één of beide ouders ziek is. Ookal ben je geen klein kind meer, je kunt je een leven zonder hen niet voorstellen. Dit is prachtig verwoord door Marga Kool in haar laatste roman. Niet alleen de liefde die ze voelt voor haar vader en hoe ze hem vroeger al zo lief had, wordt beschreven. Ook de liefde die ze voelt ten opzichte van haar jeugd in de grote boerderij waar ze opgroeide straalt van de bladzijdes af. Het is een heel sfeervol boek waarin herinneringen aan vroeger worden opgehaald die, zelfs als je er nog niet was in de jaren vijftig en zestig, zo mooi verteld worden dat je ze als het ware voor je ziet.