Het lot van de familie Meijer

Charles Lewinsky – Het lot van de familie Meijer: een meeslepende familiegeschiedenis

Het lot van de familie MeijerAls op een nacht in 1871 een ver familielid aan de deur van de Meijers klopt, kan niemand vermoeden dat hun leven vanaf dat moment radicaal zal veranderen. Hun wereld in het dorp Endingen is op dat moment klein, maar nog intact.
Dan duikt wervelwind Janki op, een ver familielid, al weet niemand er het fijne van. Een jaar later heeft hij een bruid – de aangenomen dochter annex dienstmeid Chanele, een vrouw die op vele momenten een beslissende rol gaat spelen in het leven van de Meijers – en een stoffenwinkel in Baden.
Vijf generaties beslaat de geschiedenis van de Meijers, een geschiedenis vol liefdesgeluk en levensdroefenis, en vol strijd om succes en acceptatie. En steeds raakt de wereld een stukje meer uit zijn voegen.

Ik ben een ontzettend commerciële lezer. Toen dit boek enkele jaren dus met veel bombarie werd aangeprezen, was ik uiteraard meteen nieuwsgierig. Maar het is zo’n ongelooflijk dikke pil, 658 pagina’s, dat er altijd wel leukere, dunnere, goedkopere boeken waren die eerst gelezen moesten worden. Onlangs ontdekte ik in Tilburg een tweedehandsboekenwinkeltje. Foute boel natuurlijk. Ik kwam er alleen maar wat boeken afleveren, echt. Maar uiteindelijk ging ik met een net zo zwaar gevulde tas weer naar buiten; met nieuwe ‘oude’ boeken. Waaronder Het lot van de familie Meijer.

Gekeuvel
In het begin viel het wat tegen. Aan de vele Joodse termen en namen moest ik wennen. Er zit wel een verklarende woordenlijst achterin, maar ik vind niets vreselijker als wanneer je de flow van het lezen moet onderbreken omdat je iets moet opzoeken. Daarnaast kabbelde het verhaal op een laag tempo voort. De personages hadden me nog niet echt gepakt en het was me onduidelijk hoe in hemelsnaam ruim zeshonderd pagina’s gevuld moesten worden met dit gekeuvel.

Toch zit je dan ineens al tweehonderd pagina’s verder in het verhaal en vraag je je af hoe dat nu gaat met Chanele, Mimi en Janki. Wat staat er te gebeuren met de kinderen van Chanele en ach en wee, zal Mimi ooit moeder worden. Het leest als een soap! Het grijpt je bij de lurven en laat je niet meer los. Tot de laatste pagina bleef het boeiend en ergens is het jammer dat ik nu niet weet hoe het zal vergaan met Irma, Moses, Desiree, Rachel en meneer Grün. Hun verhaal blijft ongetwijfeld doorkabbelen, maar dat is niet meer op papier gezet.

Zware literatuur
Naast de boeiende familieverhoudingen en liefdesperikelen, spelen ook de wereldgebeurtenissen die zich op de achtergrond afspelen een grote rol in het boek. Het begint in 1871 en het laatste hoofdstuk speelt zich in 1945 af. De Meijers worstelen met oorlogen, dienstplicht en opkomend antisemitisme. Het voegt een extra dimensie toe aan de dagelijkse beslommeringen van de familie. Hierdoor moet ik mijn eerdere vergelijking met een soap ook wat bijstellen, want het heeft duidelijk meer inhoud dan een seizoen Goede Tijden, Slechte Tijden. Het geeft inzicht in hoe het een gemiddeld Joods gezin het heeft kunnen vergaan in Zwitserland in deze tijdsspanne.

Het lot van de familie Meijer heb ik met veel plezier gelezen. Het is een mooie en boeiende  familie-epos. Nu is het tijd voor een wat minder dik en zwaar boek, om de polsjes wat verlichting te bieden. Dat is hooguit het enige negatieve wat ik ervan kan zeggen: het is zo’n zwaar boek!!

Storing

Marga Minco – Storing: twaalf keer hetzelfde, maar dan iets anders verteld

StoringStoring is een bundel van twaalf korte verhalen die de schrijfster de afgelopen jaren schreef. De onderwerpen zijn verschillend, maar de stijl is steeds onmiskenbaar die van Minco: helder, precies, en met een ingehoudenheid die een maximum aan zeggingskracht bereikt. Hoe afwisselend de verhalen ook zijn, vaak komen zijdelings de oorlogsjaren in beeld: een opmerking of een toevallige ontmoeting is aanleiding voor een herinnering, zoals in het verhaal ‘December Blues’, over een korststondige verhouding tijdens de donkere bezettingsjaren. ‘Ik kom altijd weer op die periode ’40-’45 terug, ik wil het vaak niet, maar die jaren hebben mij het hevigst aangegrepen,’ zo zegt ze zelf. Het onvermogen om je eigen geschiedenis los te laten, dat is en blijft het grote thema in het werk van Marga Minco, een gegeven dat ze bijvoorbeeld deelt met de door haar geliefde auteur Patrick Modiano. Storing is een indrukwekkende verzameling verhalen over noodlot en herinnering, van een van onze belangrijkste schrijvers.

Volgens bovenstaande flaptekst van het boek zijn de verhalen allemaal verschillend en afwisselend. Zo heb ik dat niet ervaren. Wat mij betreft gaat het in dit boek twaalf keer over hetzelfde; een vrouw die terugdenkt aan de tijd dat ze als Joods meisje ondergedoken zat ten tijde van de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. Op zich een thema wat mij altijd boeit en wat ik intrigerend vind. Maar het is op een gegeven moment niet leuk meer als je aan een nieuw (kort) verhaal begint en je afvraagt of dit nu een vervolg is op een eerder verhaal of dat je dit gewoon al eens gelezen hebt in het verhaal ervoor. Of het verhaal daar weer voor. Alsof er een plaat blijft hangen.

Wellicht dat dit boek ook niet bedoeld is om in één keer uit te lezen. Misschien moet je zo af en toe weer een verhaaltje lezen. Dat zal dan waarschijnlijk beter bevallen. Alhoewel ik me dan nog steeds dezelfde vragen zou stellen, aangezien ik dat wat ik gelezen heb niet snel vergeet.

De schrijfstijl zelf van Marga Minco vind ik wel mooi. Ze laat mooie leegtes over die je zelf kunt invullen en dan weet je nog niet of je het nu goed hebt of niet. Ik vind het fijn als niet alles letterlijk is uitgespeld in een boek. Laat ook wat aan de verbeelding over. Wat dat betreft had ik Storing mooier gevonden als de twaalf verhalen aaneengesmolten waren tot één roman. Maar ja… Ik ben dan ook geen fan van korte verhalen, dus waarschijnlijk was dit boek van tevoren al gedoemd om niet te slagen in mijn ogen.

De verrekijker

Kees van Kooten – De verrekijker: vermakelijke familiegeschiedenis

De verrekijkerKees van Kooten schreef het boekenweekgeschenk van 2013. In De verrekijker komt hij er toevalligerwijs achter dat de verrekijker, die hij al jaren in zijn bezit heeft, misschien wel een hele geschiedenis heeft.

Normaal gezien ben ik niet zo’n fan van korte verhalen. Tegen de tijd dat je er echt in komt, is het boek alweer uit. Dus ik stond niet meteen te popelen om dit boekje te lezen, maar ach: een boek is een boek, toch? Bovendien ben ik altijd nieuwsgierig naar boeken waar veel mensen over praten. Aangezien dit het boekenweekgeschenk is, én omdat het door Kees van Kooten (de mediaheld uit de jaren 70 en 80, heb er zelf nooit iets mee gehad trouwens) is geschreven, kreeg het veel aandacht op tv en in de kranten. Dus toch maar lezen.

Het was echt een geinig boekje! Leuk geschreven, komisch en meeslepend. Je gaat je al snel afvragen wat inderdaad de herkomst is van die verrekijker. En was pa nu zo fout of toch niet? De aantekeningen aan de bovenkant van de pagina’s, zogenaamde agendanotities, hadden wat mij betreft niet gehoeven, al zitten er wel grappige opmerkingen tussen. Maar ik vind ze alleen maar afleiden en zie er de toegevoegde waarde niet van in.

Eilandpost

Mary Ann Shaffer – Eilandpost: warm, lief en intiem

EilandpostVoor de kust van Frankrijk, op het Engelse eiland Guernsey, heeft een groepje buurtgenoten de oorlog doorstaan door geregeld samen te komen en onder het genot van een eenvoudige aardappeltaart te praten over Hamlet, Jane Eyre en andere grote werken uit de wereldliteratuur. Wanneer zij door toeval in contact komen met Juliet, een schrijfster uit Londen die op zoek is naar een onderwerp voor haar nieuwe boek, ontspint zich een uiterst levendige correspondentie. Langzaam maar zeker wordt duidelijk wat de bewoners van de Kanaaleilanden hebben doorstaan tijdens de nazibezetting, en hoe de oorlog de vriendschap, saamhorigheid en onderlinge relaties van de eilanders op de proef heeft gesteld.

Juliet besluit af te reizen naar Guernsey om kennis te maken met het kleurrijke gezelschap waaruit de Guernsey Literary and Potato Peel Pie Society bestaat, en misschien zelfs haar volgende boek over hen te schrijven. Ze krijgt een steeds hechtere band met de bewoners van het eiland, en in het bijzonder met een jong meisje, wier moeder tijdens de bezetting werd gedeporteerd naar een werkkamp. Juliet raakt meer en meer gecharmeerd van het leven op Guernsey en wordt door de verhalen van de eilandbewoners gedwongen ook haar eigen leven en keuzes onder ogen te zien.

Eilandpost is een intieme en warme roman in brieven over een bont gezelschap dat de nazibezetting van de Kanaaleilanden overleeft. Shaffers personages worden zo treffend en vol gevoel beschreven dat de lezer onmogelijk niet geraakt kan worden door hun belevenissen. Daarbij schetst Shaffer een prachtig portret van Guernsey en van een bestaan afgezonderd van de rest van de wereld.

Reeds gepubliceerd op www.theSword.nl

In tegenlicht

Job Creyghton – In tegenlicht: niet al het nieuws is nieuws

In tegenlichtEen jonge fotografe reist heen en weer tussen Amsterdam en het broeierige Charcuz waar ze de grillige burgeroorlog in foto’s probeert vast te leggen. Een foto van haar hand waarop te zien is hoe een tienjarig jongetje door een sluipschutter wordt doodgeschoten, wordt uitgeroepen tot World Press Photo. Ondanks haar morele twijfels, ze was goed bevriend met het vermoorde jongetje, groeit haar ambitie en gaat ze schijnbaar niets uit de weg om die ene portretfoto te maken. Hierdoor belandt ze in een lastig complot en moet ze kiezen tussen liefde, leven en ambitie.

In tegenlicht laat vooral de twijfels van jonge persfotografe Anna Landman zien. Ze wordt heen en weer gegooid tussen ambitie, integriteit en complottheorieën waar ze al dan niet haar mond over open moet doen. Job Creyghton tilt in deze roman een tipje van de sluiter op van wat journalisten al dan niet tegenkomen in hun werk. Want het feit dat alle nieuws direct naar buiten wordt gebracht door journalisten, nieuwsjagers pur sang, is een mythe. Want niet al het nieuws is het uitbrengen naar de buitenwereld waard, ontdekt hoofdpersonage Anna.

Ondanks dat bovenstaand thema een interessant gegeven is voor een roman, is het verhaal slecht uitgewerkt. De beschrijvingen van de stad Charcuz en bijbehorende drukkende sfeer zoals die bestaat ten tijde van oorlog zijn helder en voeren de lezer mee. De personages komen daarentegen helemaal niet tot leven. De hoofdfiguur, Anna, zou wellicht sympathie moeten opwekken als ze twijfelt tussen ambitie en integriteit, carrière en liefde. Maar in plaats daarvan is haar draaikonterij gewoonweg irritant om te lezen en worden haar denkwijzen en handelingen niet onderbouwd met een fatsoenlijke achtergrond. Hierdoor heb je geen idee waarom de verhouding met haar zus en moeder zo stroef loopt, wat het nut is van lover Erik in Amsterdam en hoe de verhouding is tussen haar en oorlogscorrespondent Rainer Graz met wie ze een geheime relatie begint in Charcuz. Zonde, want waren deze niet onbelangrijke aspecten meer uitgediept, dan had het boek een spannende, meeslepende thriller kunnen zijn. Dat haalt het nu net niet.